Sphinx

Soms is het mogelijk voordeel te halen uit een zware economische crisis. De gewiekste Maastrichtse handelaar in glas- en aardewerk Petrus Regout (1801-1878) kreeg dit inzicht op jonge leeftijd. Toen zijn stad als gevolg van de Belgische Opstand in 1830 door onze zuiderburen werd belegerd, was alle handel stil komen te liggen. Regout speelde handig in op deze situatie. Omdat hij geen serviesgoed uit België kon importeren, besloot hij het zelf te produceren.

Met behulp van een nieuwe uitvinding, de stoommachine, wist Regout snel een grote voorraad op te bouwen. Na opheffing van de belegering van Maastricht kon hij zijn glas- en aardewerk meteen in ruime hoeveelheden exporteren en zo een enorme klapper maken. Al gauw kwamen honderden gezinnen uit het hele land naar Maastricht om in zijn nieuwe fabrieken te werken; mannen, vrouwen en kinderen. Regout bracht ze onder in een grote ‘woonkazerne’, vlak naast het fabrieksterrein. Elk gezin had slechts de beschikking over één kleine ruimte (overigens was er op elke verdieping ook een ‘lijkenkamertje’ gebouwd, dat dan weer wel).

Regout zelf werd puissant rijk. Nederlands eerste grootindustrieel kocht een gigantisch landgoed en plaatste zo’n zestig fonteinen, aangedreven door een stoommachine, in zijn tuin. Het contrast met het armzalige leven van zijn werknemers was enorm. Toch werd Regout destijds niet gezien als een slechte werkgever. Een ongunstige naam kreeg hij later, door toedoen van zijn zoon. Als opvolger van zijn vader werd hem gevraagd of het voor kinderen niet ongezond was ’s nachts twaalf uur achter elkaar te sloven. Zijn antwoord was ontnuchterend: ‘Och, studenten gaan ook wel eens niet naar bed, zonder daarom ziek te worden.’

In 1899 ging Regouts bedrijf ‘Sphinx’ heten. Het richtte zich in de twintigste eeuw meer en meer op sanitair en tegels. Afgelopen week kwam het bericht dat het eens zo roemruchte bedrijf vanwege de kredietcrisis failliet is verklaard. Mogelijkheden voor een doorstart worden nog onderzocht. Als de bazen van Sphinx een voorbeeld nemen aan hun negentiende eeuwse oprichter, gaan ze niet bij de pakken neerzitten.

Historicus Jaap Cohen onderzoekt het heden aan de hand van het verleden.

Zondag 16 november wordt in Verleden van Nederland (20.15 uur op Ned. 2) uitgebreid aandacht besteed aan Regout.