Ontslaan? Nee, investeer juist in ze!

Een dip in de economie en een krappe arbeidsmarkt plaatst werkgevers voor een dilemma. Moeten ze mensen ontslaan of niet?

Houd personeel aan op kosten van de WW, zegt FNV.

Crises maken vindingrijk. Maandag stelde Agnes Jongerius, voorzitter van vakcentrale FNV, een tienpuntenplan voor om de economische malaise het hoofd te bieden. Kern van het plan: investeer in mensen. Werkgevers moeten personeel dat door de huidige crisis tijdelijk overtollig wordt niet ontslaan, maar bij- of omscholen. Zodra de economische dip voorbij is, beschikken deze werknemers over de meest actuele kennis op hun vakgebied en zijn ze weer uitstekend inzetbaar.

De FNV wil van de nood een deugd maken en een diep gekoesterde wens van ‘een leven lang leren’ in praktijk brengen. „Het wordt tijd dat we van onze scholingsplannen werk gaan maken”, zei Jongerius tijdens een toelichting op de plannen.

Over de kosten heeft de leiding van de vakcentrale ook nagedacht. De werknemers die tijdelijk overtollig zijn, blijven in dienst van het bedrijf en hun salaris wordt doorbetaald. Dat geldt als het aan de FNV ligt ook voor uitzendkrachten en flexwerkers.

Werkgevers kunnen hiervoor tijdelijk een beroep doen op de gelden die in de loop der jaren zijn opgebracht door de sociale partners in de zogenoemde WW-fondsen, in totaal 9 miljard euro. In principe kan de overbruggingsregeling voor een half jaar worden gebruikt en tweemaal worden verlengd. Dit naar voorbeeld van Duitsland, waar de sociale partners onder druk van de economische recessie soortgelijke maatregelen hebben ontwikkeld. De WW-fondsen beschikken over een behoorlijke reserve, zei Jongerius. En zodra de economische groei weer aantrekt, kunnen deze fondsen weer worden aangevuld.

Het FNV-voorstel is een bouwsteen voor het overleg dat kabinetsleden en de sociale partners volgende week voeren. Niet alleen zoeken ministers, ondernemers en vakorganisaties in de kredietcrisis naar manieren om de economie draaiende te houden, ze willen ook zien te voorkomen dat door de huidige crisis vakkrachten van de arbeidsmarkt verdwijnen die later, als de economie weer aantrekt, hard nodig zijn.

„Nu onze bedrijven te maken krijgen met vraaguitval, moeten we er alles aan doen om werknemers voor de sector te behouden”, liet Jan Kamminga, voorzitter van de organisatie van metaalwerkgevers FME vorige week weten. De metaalbranche, die al zwaar geraakt wordt door de snelle verslechtering van de economische situatie, heeft vorige week bij minister Donner (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, CDA) gevraagd om gebruik te kunnen maken van de Regeling van Werktijdverkorting, zodat ze geen personeel hoeft te ontslaan. In dat geval komen werknemers tijdelijk in de WW.

Donner is terughoudend om deze regeling toe te passen, die vooral bedoeld is voor calamiteiten. Dat mag bovendien maar zes weken. De minister zoekt oplossingen voor de langere termijn, die het ook mogelijk maken vraag en aanbod van personeel in bepaalde regio’s beter bij elkaar te brengen.

Met een uiterst lage werkloosheid van 4 procent en zo’n 250.000 openstaande vacatures kampt Nederland immers ook met krapte op de arbeidsmarkt. „Simpel werktijdverkorting aanvragen is niet de oplossing”, stelde Jongerius vast. Er is meer nodig om de ‘mismatch’ op de arbeidsmarkt – enerzijds krapte, anderzijds ontslagen als gevolg van de economische malaise – te verhelpen.

Begrippen als ‘mobiliteitscentra’ zijn al gevallen. Een succesvol voorbeeld is er in Limburg. Toen twee jaar geleden autofabrikant NedCar moest saneren waardoor zo’n 2.000 werknemers bij het concern in Born en bij een aantal toeleveranciers hun baan zouden verliezen, werd een Mobiliteits Centrum Automotive opgezet. Bedrijven, lokale overheden, vakbeweging en Centra voor Werk en Inkomen sloegen de handen ineen, met als resultaat dat 85 procent van de met werkloosheid bedreigde werknemers aan ander werk is geholpen.

‘Van werk naar werk’-trajecten opzetten is ook een van de aanbevelingen die het kabinet heeft overgenomen van de commissie-Bakker (TNT-topman) over arbeidsparticipatie. Bij de arbeidsmarkt van de toekomst draait het niet meer om baanzekerheid maar om werkzekerheid. Een baan kan een werknemer snel verliezen, maar werknemers uitrusten via scholing om sneller nieuw werk te vinden – daar gaat het ook de vakbeweging om. De huidige crisis maant partijen sneller met praktische oplossingen te komen dan Bakker misschien voor mogelijk had gehouden.

Wat vind jij van het plan? Praat mee op nrc.nl/discussie