Lunch? Nee, we zijn al geweest

Pesten op het werk is al jaren een groot probleem. Het kost geld en leidt tot stress.

Werkgevers nemen wel maatregelen, maar het pesten wordt niet minder.

„Roepen sommige werknemers het gepest niet over zichzelf af?” Op een congres over pesten op het werk, georganiseerd door het Mobbing Experts Platform, werd deze vraag van een bezoeker afgelopen vrijdag weg gejoeld. De bezoekers waren gekomen voor een oplossing van het probleem, niet om de schuldvraag te beantwoorden.

Pesten op het werk is sinds een jaar of tien een issue. In 1998 kwam de vakcentrale FNV met de resultaten van het eerste grote onderzoek (tweeduizend respondenten) over pesten op het werk.

Dat houdt in, aldus de Arbodienst: „Vervelende opmerkingen of grapjes maken, beledigen, negeren, sociaal isoleren, openlijk terechtwijzen en het beschadigen van eigendommen.” 8 procent van de beroepsbevolking lijdt eronder.

Sinds dat onderzoek heeft mobbing, zoals pesten op de werkvloer ook wel wordt genoemd, volop in de aandacht gestaan. Wat is er bereikt, ruim tien jaar later?

„Het probleem is nog steeds even groot”, zegt Hester Konijnenberg van de FNV, „maar gelukkig is de Arbowet sinds 1 januari 2007 herzien. Een werkgever is nu verplicht beleid te voeren om pesten te voorkomen.” Dat beleid kan inhouden dat een bedrijf een vertrouwenspersoon aanstelt of voor een klachtencommissie of mediation zorgt. „Of, als dat er allemaal al is, er meer bekendheid aan te geven.”

Pesten is een oorzaak van stress. De FNV schat de jaarlijkse kosten van stress op het werk voor overheid en werkgevers op vier miljard euro.

En dus, zegt Bob Koning, secretaris arbeidsomstandigheden bij ondernemersorganisatie VNO-NCW, hebben werkgevers steeds meer aandacht voor wat op het werk zoal stress veroorzaakt.

Koning: „Uit een rapport uit 2000 bleek dat eenderde van de instroom in de WAO het gevolg was van psychische klachten. Werkgevers hebben er dus een enorm financieel belang bij om stress veroorzakende factoren op de werkvloer te bestrijden.” Tegelijk denkt Koning dat pesten bij veel bedrijven niet tot de prioriteiten hoort, als het om stress gaat. „De aandacht gaat vooral naar het voorkomen van werkdruk.”

Psycholoog Bob van der Meer, verbonden aan de site pesten.net, zegt dat hij blij is „met alle aandacht voor mobbing”. Van der Meer: „Er worden workshops gegeven aan leidinggevenden en sinds de herziening van de Arbowet ligt de bewijslast bij werkgevers in plaats van bij de gepeste.”

Het is voor een gepeste werknemer ook eenvoudiger geworden om aan te tonen dat de werkgever niet gezorgd heeft voor een veilige werkomgeving. Van der Meer: „ Ik heb net een allochtone vrouw begeleid, die 75.000 euro smartegeld heeft gekregen van haar werkgever. Hij kon niet weerleggen dat zij het slachtoffer was geworden van intimidatie door collega’s. Uit angst voor gezichtsverlies kreeg ze geld. Op voorwaarde dat alles binnen blijft.”

Alles binnenhouden, dat is ook wat de werkgever van Raoul (39) deed. Raoul, die niet met zijn achternaam in de krant wil, is ambtenaar bij een middelgrote gemeente. Hij is al een jaar slachtoffer van pesten op het werk. Raoul heeft besloten om elders werk te zoeken. „Het begon twee maanden nadat ik was gekomen, door mijn leidinggevende. Ze wees me steeds hard op mijn fouten, zonder dat werd uitgelegd hoe het dan wel moest. Als ik iets op internet aan het zoeken was, zei ze: ‘ Heb je niets te doen?’ En alles wat ik zei werd in twijfel getrokken.”

Raouls collega’s namen het gedrag over. Na een tijd vroeg hij een gesprek aan met de leidinggevende van zijn bazin. „Die zei dat hij het met haar zou gaan bespreken. Meer gebeurde er niet. Pas toen hij erachter kwam dat mijn leidinggevende mijn zogenaamde fouten uitgebreid besprak tijdens vergaderingen, gebeurde er echt iets. Toen ben ik naar een andere afdeling overgeplaatst.”