Jeruzalem en Obama

Jeruzalem is de meest gecompliceerde en verdeelde stad ter wereld. Dat bleek afgelopen weekeinde weer. In de Heilige Grafkerk, waar Christus begraven zou liggen, raakten Armeense en Griekse monniken slaags. De Palestijnse clavigers, die de sleutel beheren omdat de christenen elkaar anders de kerk uitvechten, bleven afzijdig. De Israëlische politie kwam er aan te pas om de orde in de kerk te herstellen.

In dit Jeruzalem was de burgemeester ooit een gerespecteerde persoonlijkheid. Zoals de sociaal-democraat Teddy Kollek die de stad drie decennia leidde. Tegenwoordig is de eerste bestuurder van Jeruzalem een onbekende. Bijna niemand ambieert de post nog. Bij de raadsverkiezingen gisteren had geen van de drie grote partijen (Likud, Kadima en Arbeidspartij) zelfs maar een kandidaat gesteld. De seculiere zakenman Nir Bakat won uiteindelijk met 52 procent. In de gemeenteraad blijft de orthodoxie niettemin het grootst. Kennelijk gelooft „iedereen dat Jeruzalem is verloren”, aldus historicus Tom Segev, auteur van onder meer het boek Elvis in Jerusalem over de Amerikanisering van de zionistische staat.

Jeruzalem is niet de spiegel van heel Israël. De stad, waar een psychiatrische kliniek eerste hulp verleent aan mensen die op pelgrimage gaan denken dat ze zelf de Messias zijn, was altijd anders en is dat nog steeds. Maar ook de politieke verhoudingen in Israël zelf zijn diffuser geworden.

Op 10 februari 2009 zijn er vervroegde parlementsverkiezingen, nodig doordat de nieuwe leider van regeringspartij Kadima, minister Tzipi Livni van Buitenlandse Zaken, bij de coalitiebesprekingen weigerde toe te geven aan de ultrareligieuze partner Shas. Die weigering tegenover de partij die het vooral te doen is om kinderbijslag en staatssubsidies voor particulier-religieuze aangelegenheden, was een unicum in de recente geschiedenis. Livni heeft zo te kennen gegeven dat ze de voortdurende ‘confessionalisering’ van de Israëlische maatschappij een halte wil toeroepen.

Het is de vraag of de kiezers haar daarvoor volgend jaar zullen belonen. Oppositieleider Netanyahu (Likud) is tot voor kort de meeste kans toegedicht. Althans tot de overwinning van Obama bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen.Die heeft de politieke verhoudingen ook in Israël een nieuwe draai gegeven. Scheidend president Bush heeft afgelopen jaar tevergeefs geprobeerd het vredesproces nieuw leven in te blazen. Zijn initiatief van november 2007 in Annapolis (Maryland) kwam niet verder dan de procedurele fase. Netanyahu wil dat bij voorkeur zo houden. Hoewel Israël vermoedelijk niet het eerste punt is op de buitenlandse agenda van Obama – in de regio hebben Afghanistan, Iran, Irak en Syrië meer prioriteit – moet Israël wel rekening gaan houden met een regering in Washington die de multilaterale aanpak prefereert boven de unilaterale benadering van Bush. De kansen van Livni op het premierschap stijgen daardoor. Want anders dan de burgers gisteren in Jeruzalem weten de Israëlische kiezers heel goed dat de politieke realiteit in de VS in belangrijke mate ook hun werkelijkheid is.

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Grafkerk Jeruzalem

In het hoofdredactionele commentaar Jeruzalem en Obama (12 november, pagina 7) stond de passage: „In de Heilige Grafkerk, waar Christus begraven zou liggen, raakten Armeense en Griekse monniken slaags”. Er had moeten staan: „In de Heilige Grafkerk, waar het graf van Christus zou hebben gelegen, raakten Armeense en Griekse monniken slaags.”