Er komt een ontslaggolf

Tot voor kort was de kredietcrisis in Nederland vooral een kwestie van abstracte cijfers. Maar nu begint de kredietcrisis mensen daadwerkelijk te bereiken. Er is een ontslaggolf in aantocht. Zo verwacht de bouwsector dat de productie de komende jaren met maar liefst 20 procent zal afnemen.

Om deze werkgelegenheidscrisis in te dammen heeft de vakcentrale FNV een ‘tienpuntenplan’ gepresenteerd. De ideeën zijn merendeels pragmatisch. De ideologische vergezichten beperken zich tot de conclusie dat „het rotsvaste geloof in marktwerking zijn beste tijd heeft gehad”. Dat is opmerkelijk, omdat binnen de FNV de verhouding tussen leiding en leden afgelopen jaren is veranderd. De top koerst nog altijd op de PvdA in een centrum-links kabinet, de basis oriënteert zich meer en meer op de SP. De FNV heeft niettemin de verleiding weerstaan om de nakende recessie demagogisch weg te zetten als een crisis die door bankiers is veroorzaakt en dus ook maar door hen moet worden opgelost.

Het poldermodel, dat onlosmakelijk verbonden is met de sociale markteconomie die de FNV voorstaat, functioneert nog steeds. En dat kan geen kwaad in barre tijden. Polarisatie zou Nederland nu van de wal in de sloot helpen.

Twee voorstellen springen in het oog. De vakcentrale wil de spaarlonen „eenmalig deblokkeren” om de consumptie aan te jagen. Dat lijkt een goed plan. Maar gelet op de pessimistische stemming onder de bevolking ligt het voor de hand dat de Nederlanders juist gaan sparen. Ten tweede oppert de FNV een ‘Loonoverbruggingsregeling kredietcrisis’ (LOK) die werkgevers en werknemers de mogelijkheid geeft personeel niet te ontslaan maar in dienst te houden en bij te scholen. Dit zou moeten worden gefinancierd uit het WW-fonds, waarin 9 miljard euro zit.

De FNV denkt zo drie vliegen in één klap te slaan. Massaontslagen worden voorkomen en daarmee het verdwijnen van hoogwaardige kennis uit bedrijven. De verhouding tussen vaste contracten en flexibele arbeid wordt wat meer in evenwicht gebracht met de schaarste aan arbeidskrachten die in sommige sectoren nog bestaat. En intussen kunnen de werknemers zich laten bijscholen, waardoor de economie op een hoger innovatief en technologisch plan kan komen.

De werkgeversorganisaties hebben positief gereageerd. Het kost de bedrijven weinig. De regering houdt een slag om de arm, mede omdat de sociale premies worden meegeteld bij de berekeningen van de vraag of Nederland voldoet aan de EMU-normen voor staatsschuld en financieringstekort.

Het plan van de sociale partners verdient aandacht. Maar de financiering van de LOK roept principiële en praktische vragen op. De WW is niet bedoeld om werkgelegenheid te betalen. De pot is bedoeld om inkomensderving door werkloosheid te overbruggen. Bovendien is het de vraag of de LOK zo tijdelijk zal zijn als de FNV hoopt. Het plan heeft wat weg van het gezegde ‘komt tijd, komt raad’. Door de ernst van de crisis is een minder provisorische financiering vereist.