Een Kazachse advertentie tegen Rusland en voor EU

Een opmerkelijke advertentie gisteren in nrc.next. De regering van Kazachstan kondigde paginagroot haar ‘path to Europe’ aan; een ‘strategisch plan voor verdere toenadering tot Europese landen’. Het bewind van de autoritaire president Noersoeltan Nazarbajev liet onder andere weten nationale wetgeving in overeenstemming te brengen met Europese regels, de levensstandaard en milieubescherming naar Europees niveau te tillen en het politieke systeem te zullen hervormen. Vanwaar dit charmeoffensief? „Wij doen dit om het Nederlandse publiek te informeren. Ook is het een uitnodiging aan de Nederlandse regering en het bedrijfsleven om samen mogelijkheden voor nieuwe samenwerking te onderzoeken”, aldus een woordvoerder van de Kazachse ambassade. Eerder wees Nederland Kazachstan aan als een van vier olie- en gasrijke landen waarmee de banden moeten worden aangehaald. Touraj Atabaki vertelt wat er verder achter de advertentie steekt. Atabaki is professor sociale geschiedenis van het Midden-Oosten en Centraal-Azië aan de Universiteit Leiden.

Waarom plaatst Kazachstan dit soort advertenties?

„Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste, zoals ook in de advertentie staat, omdat Kazachstan over twee jaar het tijdelijke voorzitterschap op zich neemt van de OVSE; de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa. In de voorbereiding hierop zijn ze vorig jaar een wereldwijde mediacampagne begonnen om te laten zien dat ze dit voorzitterschap serieus nemen. Ook de VS zijn bij de OVSE betrokken. Het is een kans voor Kazachstan om de diplomatieke en handelsbetrekkingen met vele landen aan te halen.”

Wat is de tweede reden?

„De oorlog afgelopen zomer tussen Georgië en Rusland. Daar is Kazachstan enorm van geschrokken. Een excuus voor het gewelddadige Russische ingrijpen, en dan heb ik het niet over de vraag wie de oorlog begon, was dat Rusland Russen in aangrenzende landen wil beschermen. Kazachstan heeft een grote Russische minderheid; zo’n 30 procent van de bevolking. In Rusland bestaat er een lobby om het noorden van Kazachstan, waar de meeste Russen wonen, te annexeren. Dat is ook de reden dat Nazarbajev midden jaren negentig de hoofdstad verplaatste van het zuidelijke Alma Ata naar het noordelijke Astana. Rusland zal niet snel de Kazachse hoofdstad durven te annexeren, hoopt Nazarbajev. De vermeende Russische dreiging is dus ook een belangrijke reden voor deze handreiking naar de EU.”