Verdwenen Frans Hals teruggevonden

De Nederlandse kunsthandelaar Salomon Lilian brengt volgende maand een schilderij van Frans Hals op de markt dat van de aardbodem verdwenen leek te zijn. Het gaat om een portret van de evangelist Marcus, dat Hals vermoedelijk rond 1625-1630 schilderde. Het verscheen in 1972 voor het laatst op een veiling, daarna wist niemand meer waar het zich bevond.

Lilian kwam het schilderij op het spoor nadat hij in april een tip kreeg van een tussenpersoon in Frankrijk. St. Marcus bleek zich in het huis van een Duitse particuliere verzamelaar te bevinden, op een uur rijden van München. „De eigenaar had het thuis hangen, om ervan te genieten”, aldus Lilian. ,,Maar nu was hij op leeftijd en wilde hij er afstand van doen.” Lilian besloot het doek samen met kunsthandelaar Konrad Bernheimer uit München te kopen – „om het risco te spreiden”. Het werk werd in de Verenigde Staten gerestaureerd en zal vanaf 1 december getoond worden in Colnaghi, de Londense galerie van Bernheimer. Daarna zal het op de Tefaf in Maastricht verschijnen. De vraagprijs is 5 miljoen pond (6,1 miljoen euro).

Het schilderij van St. Marcus heeft een bijzondere geschiedenis. Niet alleen is het een van de zeldzame religieuze portretten die Hals (omstreeks 1582-1666) schilderde, het ging ook jarenlang door voor een doek van de Italiaanse schilder Luco Giordano. In de negentiende eeuw was het portret op drastische wijze overgeschilderd, en onder meer van een witte kraag en manchetten voorzien. De leeuw, attribuut van de evangelist Marcus, was weggeschilderd, waarschijnlijk om het portret beter verkoopbaar te maken. Sindsdien ging het schilderij door het leven als Portret van een heer. Pas in 1973 ontdekte de Italiaanse kunsthandelaar Silverio Severi de signatuur FH op het schilderij. De overschildering werd vervolgens met een scalpel verwijderd, waarna de verloren gewaande evangelist en zijn leeuw tevoorschijn kwamen.

Hals schilderde nog drie andere evangelistenportretten: Johannes, Lucas en Matteüs. De serie werd in 1772 aangekocht door de Russische keizerin Catharina II en bevond zich lange tijd in de Hermitage in St. Petersburg. Begin negentiende eeuw raakten de werken zoek. Twee portretten, van St. Lucas en St. Matteüs, werden in 1959 teruggevonden in het depot van het Nationaal Museum van Odessa. De derde, St. Johannes, was al die tijd vermist maar dook in 1997 op bij een veiling van Sotheby’s in Londen. Het werd gekocht door het Getty Museum.

De afgelopen maanden zijn al diverse herontdekte werken aan het oeuvre van Frans Hals toegevoegd. Vorige maand maakte conservator Pieter Biesboer van het Frans Halsmuseum bekend dat hij zes onbekende werken toeschrijft aan Hals. En in juli bracht een ander teruggevonden schilderij van Hals bij Sotheby’s nog een recordbedrag van 6,3 miljoen pond op. Het portret van St. Marcus, 68 bij 52 centimeter groot, is daarbij vergeleken ‘vriendelijk’ geprijsd. „We willen goedkoper zijn dan de veiling”, aldus Lilian.