Straks zit in koekjes duurzame palmolie

De productie van palmolie is slecht voor mens en milieu.

Daarom gaat Unilever over op duurzame palmolie. De eerste vracht is al onderweg.

Voeding- en wasmiddelenbedrijf Unilever is een van de klanten voor de eerste lading duurzame palmolie die naar Europa komt. Volgende week arriveert in de haven van Rotterdam een tanker uit Maleisië met aan boord 500 ton duurzame palmolie. Behalve Unilever nemen de Britse supermarktketen Sainsbury’s en de Britse koekjesfabrikant Burton’s Foods de olie af.

De grote en toenemende vraag naar palmolie (vorig jaar bedroeg de productie wereldwijd meer dan 38 miljoen ton) heeft geleid tot grote milieuproblemen en sociale misstanden in de tropische landen waar de olie geproduceerd wordt. Voor de aanleg van nieuwe palmolieplantages wordt op grote schaal oerbos gekapt, met name in Indonesië en Maleisië. De ontbossing leidt tot extra uitstoot van broeikasgassen en tot het verdwijnen van het leefgebied van bedreigde diersoorten, zoals de orang-oetan.

De duurzame palmolie is gecertificeerd door de Ronde Tafel voor Duurzame Palmolie (RSPO). Deze organisatie werd in 2004 mede op initiatief van Unilever in het leven geroepen en telt inmiddels bijna 250 leden die samen ongeveer de helft van de wereldwijde palmolie-industrie vertegenwoordigen.

Palmolie is een veelzijdig ingrediënt voor de voeding- en zeepindustrie. De olie of afgeleide producten zitten in ongeveer de helft van alle verpakte supermarktproducten, uiteenlopend van margarine, ijs, chocola, schoonmaakmiddelen, cosmetica tot koekjes. Unilever geldt als een van de grootste afnemers van palmolie, goed voor zo’n 4 procent van de wereldproductie. Jaarlijks verwerkt het bedrijf 1,5 miljoen ton palmolie in zijn producten. Niet toevallig is Jan Kees Vis, directeur Duurzame Landbouw bij Unilever, ook voorzitter van de RSPO.

De 50 ton duurzame palmolie die Unilever nu afneemt noemt Vis „niet meer dan een druppel”. Maar dit is slechts het begin. In mei van dit jaar kondigde Unilever aan in 2015 geheel te willen overstappen op duurzame palmolie. Maar kán dat wel? Vis heeft er vertrouwen in: „Na een nieuwe certificeringsronde in januari staat de teller van duurzame productie op 1,5 miljoen ton. Eind 2009 moet dat al gegroeid zijn tot 2 à 3 miljoen ton per jaar. In 2015 moet er jaarlijks 8 tot 10 miljoen ton duurzame palmolie beschikbaar zijn. Dan is overschakelen voor Unilever haalbaar, zonder dat het daarvoor een absurde premie hoeft te betalen.”

Duurzame palmolie is 20 tot 100 dollar per ton duurder dan gewone palmolie. Of die premie zal doorwerken in de prijs van consumentenproducten is volgens Vis sterk afhankelijk van de basisprijs van palmolie, en die kan flink fluctueren. „Ook zal het effect sterker zijn bij margarine, dat tot 20 procent palmolieproducten kan bevatten, dan bij bijvoorbeeld wasmiddelen die slechts 3 procent hiervan bevatten.”

Milieuorganisatie Greenpeace zet „grote vraagtekens” bij de duurzaamheidsverklaringen van de RSPO. „Dit is absoluut niet genoeg om de ontbossing te stoppen”, zegt Suzanne Kröger, campagneleider Bossen bij Greenpeace. Volgens Greenpeace is de toetsing zeer beperkt en niet streng genoeg. „Plus het feit dat een aangesloten bedrijf gerust twee duurzame plantages kan hebben en op zijn overige acht gewoon zijn gang kan gaan”, zegt Kröger.

Vis geeft toe dat er zwakke punten zitten in de certificering, met name in de controle op de naleving. „Maar”, zegt hij, „lidmaatschap van RSPO is geen geheel vrijblijvende zaak. Leden moeten wel de doelstellingen nastreven. Als zij een aantal plantages hebben gecertificeerd, mogen geen van hun andere operaties in strijd zijn met de duurzaamheidsprincipes.”

Greenpeace zegt op het spoor te zijn van een bedrijf dat in Indonesië de regels overtreedt en zal er vandaag een rapport over publiceren. Vis heeft al overlegd met de directeur van het betreffende bedrijf, maar die ontkent volgens hem dat er misstanden zijn. „We zullen de aanklacht zorgvuldig bestuderen”, zegt Vis.

Kröger: „Er zijn RSPO-leden betrokken bij ontbossing. Wij willen dat de organisatie tijdens de komende top in Bali echt stappen zet. RSPO-leden moeten de verwoesting van veenbossen per direct stilleggen en vanuit die positie afspraken maken.”

Wat Unilever precies met de eerste partij duurzame palmolie gaat doen is nog niet duidelijk. Vis: „We kunnen het in Rotterdam raffineren en verwerken in margarine, maar dat kan ook in Engeland gebeuren en dan komt het in ijsproducten. Het heeft geen zin er een aparte lijn voor op te zetten. We kiezen denk ik gewoon voor de verwerking die logistiek het goedkoopst is.”