Something so right

Vroeger hoorde je nog weleens mensen zeggen dat ze liever iets opzochten in de bibliotheek of in een encyclopedie dan op internet, want op tastbaar papier kwamen ze ook nog zo veel leuke toevallige interessantigheden tegen waarnaar ze niet op zoek waren. Echt waar! Die onzin hoor je gelukkig nooit meer.

Op internet kom je voortdurend dingen tegen waar je niet naar op zoek was. Laatst weer, in een digitale wetenschappelijke bibliotheek, een onderzoek waaruit bleek dat het niet voor iedereen goed is als het goed met ze gaat. Sommige studenten die zeiden dat hun studie de laatste twee maanden geweldig ging en dat hun levensomstandigheden in die tijd waren verbeterd, bleken vaker naar de dokter te gaan. Ze waren verkouden, hadden keelpijn, hoofdpijn en buikpijn. En dat bleek alleen te gelden voor degenen die niet zo’n hoge pet van zichzelf op hadden; studenten met veel zelfvertrouwen waren juist minder ziek als ze veel prettige dingen meemaakten.

De onderzoekers gaven hun artikel een motto mee, uit een liedje van Paul Simon: ‘When something goes right, it’s likely to lose me / it’s apt to confuse me, it’s such an unusual sight / I can’t get used to something so right’. Mooi liedje is het, van de cd There Goes Rhyming Simon (tip aan historicus Simon Schama: ook een goeie titel voor een boek over de geschiedenis van de poëzie).

Maar zo zit het dus: volgens de psychologen verstoren positieve gebeurtenissen het identiteitsgevoel van mensen met weinig zelfvertrouwen. Ze zijn er gewoon niet aan gewend dat de dingen zo goed gaan. Dan raken deze mensen hun gevoel van controle over de wereld een beetje kwijt. Misschien gaan ze er wel meer van drinken of roken of doen ze andere ongezonde dingen om hun onbestemde angsten te temperen.

Een prachtige theorie. Ineens wil je in risicovolle beroepen alleen nog maar mensen met een laag zelfbeeld. En ook op de beursvloer. Mensen die niet manisch worden als alles heel erg goed lijkt te gaan, maar die denken: wat voel ik, er is iets mis, even rustig aan doen maar. Het zou een heerlijk gezicht zijn: Wall Street vol somberige, verlegen, verontschuldigend glimlachende mensen.

Dit is de eerste aflevering van een nieuwe serie. In De Theoriefabriek bespreekt Ellen de Bruin elke week al dan niet gangbare theorieën over menselijk gedrag.