Greet Hofmans, eindelijk

Na 52 jaar wordt eindelijk meer bekend over de rol van gebedsgenezeres Hofmans.

Als bijlage van een boek over het huwelijk van Juliana.

Pats! In één klap was de idylle verdwenen. Dat het huwelijk van koningin Juliana en prins Bernhard was verworden tot een gruwelijke loopgravenoorlog, was het best bewaarde geheim van Nederland, totdat het Duitse weekblad Der Spiegel op 13 juni 1956 de gordijnen wegtrok voor paleis Soestdijk.

Onder de kop ‘Zwischen Königin und Rasputin’ werd paginalang uit de doeken gedaan wat er mis was aan het Nederlandse hof. Degene die klem zat tussen de vorstin en een hofintrigant was prins Bernhard, aldus het tijdschrift. Hij was zijn vrouw ‘kwijtgeraakt’ aan de gebedsgenezeres Greet Hofmans.

Verdere onthullingen over het gevecht tussen de getrouwen van de prins en de kliek van de koningin volgden, met name in de buitenlandse pers. Nederland was in rep en roer. Een scheiding van het koninklijk paar, het aftreden van de majesteit, een constitutionele crisis – het leken in de zomer van 1956 allemaal angstaanjagende reële opties.

De affaire is de afgelopen tijd weer volop in het nieuws, omdat vanmiddag een boek verschijnt van historicus Cees Fasseur, Juliana en Bernhard. Het verhaal van een huwelijk, de jaren 1936-1956, waarin eindelijk de lang verborgen archiefstukken over de aanwezigheid van Greet Hofmans aan het Hof worden ontsloten.

Oorzaak van de totaal uit de hand gelopen huwelijkse perikelen van Bernhard en Juliana was de invloed die gebedsgenezeres en helderziende Hofmans over de koningin had verkregen. Hofmans was in 1948 aan het hof verwelkomd – nota bene door Bernhard, haar latere aartsvijand – omdat haar helende gaven wellicht van nut konden zijn bij het genezen van de oogziekte van de pasgeboren prinses Marijke.

Ondanks dat Hofmans’ inspanningen vruchteloos bleken, slaagde ze erin een vertrouwenspositie te verwerven. Juliana, belangrijke leden van haar hofhouding, en vriendinnen – voor zover een koningin die kan heben – raakten in de ban van Hofmans. Zij fungeerde naar eigen zeggen als ‘het contactsleuteltje’ tussen het Hogere en gewone stervelingen. Haar ‘doorgevingen’ waren vaak nogal hermetisch van aard, maar dat scheen haar alsmaar groeiende schare van discipelen niet te deren. Vooral haar pacifistische neigingen vielen bij Juliana in goede aarde.

Bernhard had al snel zijn buik vol van de helderziende. Nadat ze hem had aangeraden zijn dressuurpaarden melk en vleessap te voeren om hun prestaties te verbeteren, wilde hij haar niet meer zien in het paleis, overtuigd van het feit dat hij met een charlatan van doen had.

Juliana bleef echter onder de invloed van Hofmans en verwijderde in de loop der jaren steeds meer mensen van het hof die haar niet gunstig gezind waren. Zo etterde de kwestie door, totdat het in de zomer van 1956 tot een uitbarsting kwam.

Om het huwelijk van prins Bernhard en koningin Juliana te redden én om een crisis in het landsbestuur te voorkomen, werd met goedvinden van koningin en prins een driemanschap ingesteld onder voorzitterschap van oud-premier Louis Beel. De andere leden waren P.S. Gerbrandy, premier in Londense ballingschap tijdens de Tweede Wereldoorlog, en de voorlaatste gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, Jonkheer A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer.

Deze drie ‘wijze mannen’ moesten onderzoeken wie er tegenover de pers uit de school was geklapt en wat precies de invloed was die Hofmans uitoefende op de koningin.

Hun bevindingen leidden ertoe dat Juliana haar band met de genezeres verbrak en dat de trouwste leden van haar hofhouding werden ontslagen. Wat nu precies de bevindingen waren van de commissie-Beel, is echter al ruim vijftig jaar aan speculatie onderhevig. Het rapport verdween in het Koninklijk Huis Archief en werd, ondanks herhaalde verzoeken van historici, niet voor onderzoek beschikbaar gesteld. De koningin, als beheerder van het archief, was van mening dat het hier een privézaak betrof. Ondanks een motie van de Tweede Kamer van 25 januari 2005 bleef Beatrix bij dit standpunt.

Later dat jaar kreeg historicus Cees Fasseur echter toestemming van de koningin de papieren van de commissie in te zien en erover te publiceren. Vanmiddag wordt het rapport openbaar gemaakt, als bijlage bij zijn nieuwe boek.