Kaarten Auschwitz gevonden in Berlijn

In een Berlijns appartement zijn bouwtekeningen teruggevonden van het concentratiekamp Auschwitz. Het gaat om 28 kaarten, vervaardigd tussen 1941 en 1943. De Duitse krant Bild publiceerde zaterdag een aantal plattegronden. Op één ervan, gedateerd op 8 november 1941, is sprake van een gaskamer. In Duitsland werden, net als in andere landen, gisteren de grootschalige pogroms van de Kristallnacht van 9 op 10 november 1938 herdacht.

De bouwtekeningen hebben betrekking op uitbreidingen van Auschwitz II Birkenau, het belangrijkste vernietigingskamp binnen het kampencomplex Auschwitz. In de loop van de oorlog werden er meer dan een miljoen mensen vermoord, voornamelijk joden. De tekeningen werpen nieuw licht op een ingewikkelde historische controverse: wanneer besloten de nazi’s tot de systematische vernietiging van het Europese jodendom? Dat er in november 1941 al tekeningen werden gemaakt van gaskamers, bewijst dat de nazitop voor de beruchte Wannseeconferentie van 20 januari 1942 besloten had de joden te vernietigen.

Daar waren historici het op zich al over eens, maar over hoe en wanneer die besluitvorming precies heeft plaatsgevonden, is nog steeds onduidelijkheid. Een schriftelijk bevel van Adolf Hitler is bijvoorbeeld niet overgeleverd. De vondst van de bouwtekening met de gaskamer, maakt het aannemelijker dat het besluit al in oktober 1941 is gevallen.

Na de invasie van de Sovjet-Unie op 22 juni 1941 waren achter het front op grote schaal Einzatszgruppen ingezet om joden en communisten te vermoorden. Deze werkwijze bleek te arbeidsintensief en te zeer belastend voor de SS-beulen. Daarom moest het doden worden voortgezet op een meer industriële manier.

Een van die kampen waar dat moest gebeuren, was Auschwitz. Daar werden al in het najaar van 1941 experimenten op Russische gevangen gedaan met het insectenverdelgingsmiddel Zyklon B. Kampcommandant Rudolf Höss schreef daarover voor zijn executie in 1947: ‘In de nabije toekomst zou de massale vernietiging van de joden beginnen. Ik was gerust. Bloedbaden door executies zouden ons bespaard blijven.’