China probeert harde landing te voorkomen

Met een injectie van 450 miljard euro in de eigen economie draagt Chinazijn steentje bij aanhet overeind houden vande wereldeconomie.

In een opmerkelijk hoog tempo heeft de Chinese staatsraad onder leiding van premier Wen Jiabao besloten de Chinese economie te stimuleren met fiscale en infrastructurele projecten ter waarde van 450 miljard euro.

On-Chinees snel, in amper drie weken tijd, hebben de autoriteiten aan de vooravond van de G20, die zaterdag in Washington bijeenkomt om te praten over de mondiale financiële crisis, besloten met zwaar geschut de gevolgen van de recessies in de VS en de EU te bestrijden. Daarmee ondernemen de Chinezen op hun beurt een poging de harde landing van de wereldeconomie enigszins te verzachten.

Met de 450 miljard euro die bovenop de jaarlijkse begrotingsuitgaven komt, overtreft China de stimuleringspakketten die tot nu toe in de VS, Japan en Duitsland zijn genomen, de drie andere grote economieën van de wereld.

De VS trokken tot nu toe, naast de 700 miljard dollar voor banken en verzekeraars, 135 miljard euro uit voor het direct aanjagen van de economie, Duitsland 22 miljard euro en Japan 40 miljard euro.

De Aziatische beurzen verwelkomden vandaag het Chinese stimuleringsplan als het eerste goede bericht sinds vele nerveuze crisisweken, de in Azië toegejuichte verkiezingsoverwinning van Obama niet meegerekend. Alle beurzen, waaronder die in Tokio en Shanghai, stegen ruim 5 procent.

De timing van het Chinese pakket houdt verband met stijgende onrust over bedrijfssluitingen in de sectoren die vooral van de export afhankelijk zijn en met de stagnatie op de onroerendgoedmarkten. Dat verklaart echter maar ten dele waarom niet is gewacht op het jaarlijkse decemberconclaaf van financiële en economische autoriteiten in Peking.

De Chinese president Hu Jintao neemt het stimuleringsplan mee naar de G20 in Washington als bewijs dat China er veel aan gelegen is de wereldeconomie op peil te houden en zo snel als mogelijk een einde te maken aan de financiële en economische crisis. In ruil voor het aanjagen van de (wereld)economie eist China, net als India, een reeks hervormingen van de internationale financiële instellingen. Zo wil China meer zeggenschap in het IMF, want het land meent dat de tijd van Amerikaanse en Europese overheersing voorbij is. Een kwestie van veranderende machtsverhoudingen in de wereld.

China heeft zich tot nu toe onthouden van scherpe, ideologische kritiek op het echec van het Amerikaanse financiële systeem, maar eist achter de schermen maatregelen om herhaling te voorkomen.

Woordvoerders van de Chinese autoriteiten zeiden vandaag ook dat het stimuleringsplan gezien moet worden als een „positief” signaal aan de aanstaande president van de VS. Hu ontmoet in Washington ook Obama, met wie hij zaterdag al telefonisch contact heeft gehad. Europese en Amerikaanse premiers en ministers van Financiën verwelkomden vandaag net als de Aziatische beurzen het „massieve en agressieve” Chinese stimuleringsplan.

[Vervolg China: pagina 11]

China

China schrikt van recessie in Westen

[Vervolg van pagina 1] Of het voorbeeld zal worden nagevolgd is echter nog maar de vraag, want lang niet alle betrokken landen beschikken over de middelen die China heeft. Het stimuleringsplan – het bedrag is net zo hoog als het totaal van nationale en lokale overheidsuitgaven in 2006 – wordt gefinancierd uit het begrotingsoverschot. Daarnaast beschikt China over buitenlandse deviezen ter waarde van bijna 2.000 miljard dollar die grotendeels zijn belegd in Amerikaans schatkistpapier. Of ook de Chinese staatsfondsen direct bij de financiering zijn betrokken, is niet bekend.

Feit is dat het Chinese financiële systeem – en waarschijnlijk ook de staatsfondsen – relatief weinig last hebben van de financiële crisis. De controle op het kapitaalverkeer, het strenge toezicht op investeringen in buitenlandse ondernemingen en enkele slechte ervaringen zijn daar debet aan. De enorme reserves komen nu goed van pas.

Zowel de autoriteiten als de bevolking in China zijn geschrokken van de gevolgen van de economische recessies in de VS en Europa. In heel China, maar met name in de exportindustrieën met lage marges (textiel, speelgoed, schoenen) in de Parel- en Yangtzerivierendelta’s, gaan exporterende fabrieken dicht. Voor het eerst zien Chinese tv-kijkers beelden van tienduizenden ontslagen migrantenarbeiders die terugkeren naar hun geboortedorpen. Voor het eerst ontdekken pas afgestudeerden dat er niet meteen passend werk te vinden is.

De haast waarmee de autoriteiten het stimuleringsplan in elkaar hebben gezet, versterkt het vermoeden dat analisten die stellen dat de groei in het vierde kwartaal is gezakt tot ongeveer 5,8 procent gelijk hebben. In Amerikaanse en Europese ogen is dat een overzichtelijk probleem, maar China heeft een economische groei van 8 procent en meer nodig om voldoende banen te creëren voor miljoenen boeren die hun landerijen verlaten en voor alle pas afgestudeerden.

Voorspeld wordt dat de Chinese economie ook in de eerste helft van volgend jaar nog meer stoom zal verliezen. Voor het eerst hebben de Chinese leiders nu ook gezegd dat de tijd van dubbele groeicijfers voorlopig voorbij is.

Een groot deel van de stimuleringsgelden wordt gebruikt om nieuwe spoorwegen, luchthavens, scholen, steden, ziekenhuizen, waterzuiveringsinstallaties en wegen aan te leggen. Maar ook elektriciteit en andere netwerken van nutsbedrijven zullen worden aangelegd of worden vernieuwd. Verwacht wordt dat niet alleen Chinese ondernemingen, maar ook de internationale energie- en mijnbouwbedrijven van deze injectie zullen profiteren.

Arme Chinezen en boeren zullen van het plan profiteren door verhoging van tal van (landbouw)subsidies en verbetering van zorgverzekeringen en pensioenregelingen. Ook de fiscale lasten voor het bedrijfsleven zullen worden verlicht en aan het stimuleringsplan is een plan gekoppeld om het btw-systeem in China te hervormen.

De belangrijkste vraag die economische analisten vandaag stelden betrof het vermogen van China om in relatief korte tijd 450 miljard euro te verwerken. Zeker wat betreft de uitvoering van de infrastructurele plannen zal rekening gehouden moeten worden met grote vertragingen. Vrijwel overal in China, en zeker in de grote steden, wordt al intensief gebouwd.