'Beperkte toegang tot krediet versterkt recessie'

De kredietcrisis dreigt niet alleen uit te monden in een economische recessie, de moeilijker beschikbaarheid van kredieten versterkt de teruggang. MKB-voorzitter Hermans: „Het is essentieel dat bedrijven blijven investeren.”

„Dat het moeilijk wordt weten we. Tijdens deze financiële en economische crisis moeten wij ondernemers laten zien dat we echt kunnen ondernemen. Marshallhulp komt er niet, zoals na de Tweede Wereldoorlog gebeurde. Forget it.”

Op grootscheepse steunoperaties van de overheid zit Loek Hermans (57), voorzitter van MKB-Nederland, de werkgeversorganisatie voor midden- en kleinbedrijf, niet te wachten. Wel wil Hermans, tevens lid van de VVD-fractie in de Eerste Kamer, tijdens de jaarvergadering van de kleine en middelgrote ondernemingen vandaag in Den Haag, duidelijk maken wat volgens hem nodig is om de investeringen gaande te houden.

Want nu belangrijke exportmarkten van Nederland, zoals Duitsland, in een economische recessie terecht zijn gekomen, zien veel bedrijven hun orderportefeuille snel teruglopen. De industrie produceert aanzienlijk minder. Drie maanden op rij is de productie geslonken. In september werd dagelijks 2 procent minder geproduceerd dan in dezelfde periode vorig jaar, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vorige week.

„Er lopen diverse problemen door elkaar heen”, zegt Hermans. „De economische groei zou in 2009 volgens alle voorspellingen sowieso lager uitvallen, omdat we in een conjuncturele neergang terechtkomen. In de detailhandel zagen we de omzet al teruglopen. De kredietcrisis is daar overheen gekomen. Complimenten voor minister Bos en premier Balkenende dat ze zo snel goede maatregelen hebben getroffen om de stabiliteit van het financiële systeem te bewaren. Maar dan?”

Welke maatregelen kunnen genomen worden om de investeringen op gang te houden, vraagt hij zich af, nu het bedrijfsleven dubbele klappen oploopt?

De afspraken die de sociale partners met het kabinet in het Najaarsakkoord hebben gemaakt, zijn volgens Hermans onvoldoende. Het schrappen van de btw-verhoging, de verlaging van de WW-premie en de afspraken over loonmatiging zijn wel belangrijk, aldus de MKB-voorman. „Maar essentieel is de komende tijd dat bedrijven blijven investeren.”

Het teruglopen van investeringen heeft weliswaar niet direct met de bankencrisis te maken, maar geld lenen is voor het midden- en kleinbedrijf nog moeilijker geworden. Er wordt minder geleend tegen scherpere voorwaarden. Nog krijgen bedrijven krediet, maar de president van de Europese Centrale Bank liet vorige week doorschemeren zich grote zorgen te maken over een dreigende kredietstop.

„De normale economische neergang wordt door het aantrekken van de kredietteugels versterkt”, zegt Hermans. Snel zullen de problemen niet over zijn. Want banken vertrouwen elkaar nog steeds niet ondanks de reddingsacties van de overheid, zei de topman van de Rabobank, Bert Heemskerk, zaterdag in een interview met De Telegraaf.

De hele auto- en metaalbranche heeft het volgens de MKB-voorzitter al zwaar te verduren door het acuut wegvallen van de vraag. Daarom staat werktijdverkorting, dat jarenlang taboe was, nu ook bij werkgevers hoog op de agenda. In een aantal sectoren zoals de metaal is dit een manier om op grote schaal ontslagen te voorkomen. Daarnaast dringt Hermans samen met de grootste werkgeversorganisatie VNO-NCW bij het kabinet aan op een aantal andere maatregelen. „Het belangrijkste is dat het economische verkeer aan de gang blijft”, zegt de MKB-voorzitter.

Dat kan bijvoorbeeld door versoepeling van de regeling voor investeringsaftrek, waardoor vooral startende en kleinere ondernemers meer financiële ruimte krijgen. Daarnaast willen werkgevers dat de overheid plannen ter verbetering van de regionale infrastructuur versneld laat uitvoeren, zoals de geplande nieuwbouw van ziekenhuizen, verpleeghuizen en woningbouw.

„En het is natuurlijk de hoogste tijd dat de A4 Midden-Delfland, bij Delft en Schiedam, wordt aangelegd. Doe nou niet weer een studie, zorg dat die weg er komt”, zegt Hermans. Hij vindt het belangrijk dat het kabinet de ernst van de situatie inziet. „Met praten alleen is het niet gedaan.”

Laat de overheid zelf een voorbeeld stellen en opdrachtgevers eens op tijd gaan betalen, zegt de MKB-voorzitter. „In het bedrijfsleven wordt gemiddeld drie weken na levering betaald, bij de overheid duurt dat zo’n 120 dagen. Dat brengt veel kleinere ondernemers en zelfstandigen in grote problemen. Als de huidige economische problemen doorzetten, kan dit menig bedrijfje de kop kosten.”