Via Appia

„Hier konden vijf soldaten naast elkaar lopen”, zegt man. Erg breed is de Via Appia Antica niet, die vijf hebben strak schouder aan schouder gestampt over het plaveisel van platte basaltkeien. Meermalen zijn die verdwenen en werden ze aangevuld met zwarte klinkers. Maar er liggen er na al die honderden jaren nog altijd verbazend veel. Ze zijn zwart, op af en toe een plak wit na, dat zal marmer zijn, en ze voeren sinds de vierde eeuw voor Christus rechtuit Rome uit, naar het zuiden. Eerst langs een orgie van touringcars en toeristische highlights – Quo Vadis, kerken, catacomben. Na de ronde tombe voor Cecilia Metella gaat de Via Appia gewoon door, maar valt het stil.

De Appia Antica is een idee. Een collega gaf een passage uit de Bijbel mee, over Paulus’ verkondiging in Rome: „De leerlingen (-) kwamen ons vanuit Rome tegemoet tot Forum Appii ...’’ Een geliefde met een voorkeur voor de wonderen van de filmkunst sms’t uit Nederland: ‘I am Spartacus!’

En ik zit op deze antieke wandelroute met die Romeinse soldaten in mijn hoofd. Wandelaars. Geestverwanten – immers, behalve dat ze oorlog voerden, liepen ze voor hun vak. Het geluid van de vogels zullen ze hebben overstemd met hun stappen. Maar terwijl ze, net als ik, hun enkels voelden knakken in de gleuven die de karren in de stenen sleten, zullen ook zij hebben opgemerkt hoe de bonte kraaien zich laten vallen uit de wijde kronen van de dennen langs de weg. Keken die legionairs alleen naar voren? Of volgden ze het vloeien van het licht boven hun hoofden, langs de pieken van de pijnbomen, en langszij, over de golvende lijnen van het boerenland? Dat land zat aanvankelijk nog achter muren en villa’s. De resten zijn er nog, vooral van de ornamenten. Een mannenknie en -onderbeen waar een beeld een poort bewaakte, friezen met rijen portretten, een man hand in gebeeldhouwde hand met een vrouw. Uitgehouwen teksten. Tussen de barsten lees ik de woorden HIC SOROR FRATER, en INFELIX GENITOR – een zus, een broer en een ongelukkige ouder... het is ook overal en in alle tijden hetzelfde liedje.

Het regent even en het wordt geurig droog. De hemel dreigt, maar maakt er geen werk van, nog niet. De zon broedt, ik kom uit.

De Via Appia wijst als een naald het land in. Een zijweg naar links leidt naar alweer een idee: Cinecittà. Maar niet nu. Eén idee is genoeg voor een dag.

13 km. De Appia Antica begint achter de Porta St. Sebastiano. Vanaf het dorp S. Maria le Mole leidt bus 664 naar de metro (halte Cinecittà) en naar het centrum van Rome.