Kleine spaarder heeft weinig rendement

De PvdA wilde kleine spaarders vrijstellen van de rendementsheffing op vermogen: box 3 van de inkomstenbelasting. Dat plan lijkt via de achterdeur te verdwijnen.

Van de 2,5 miljoen mensen die onder box 3 vallen, hebben dit jaar maar weinigen 4 procent rendement over hun vermogen behaald. Toch heft de fiscus belasting over een fictief rendement van 4 procent. De gedachte achter dit in 2001 ingevoerde systeem is dat iedereen dat percentage risicoloos op een spaarrekening kan binnenhalen.

Wie meer rendement zoekt, neemt wel risico’s. Jarenlang was 8 procent op een aandelenbelegging nog bescheiden. Evenzogoed belastte de inspecteur maar 4 procent. Aan de andere kant kent de inspecteur geen genade nu het tegenzit. Ook dan belast hij de volle 4 procent.

Volgens Tweede Kamerlid Paul Tang (PvdA) is dat onrechtvaardig voor kleinere spaarders. Die verdienen op die manier niets meer op hun spaargeld boven 20.000 euro. Dat is de persoonlijke belastingvrije voet van box 3. Vanaf dat vermogen heft de fiscus naar een vast tarief van 30 procent over het veronderstelde rendement van 4 procent.

Per saldo dus 1,2 procent belasting over dat extra vermogen. Tel daarbij op een inflatie van 3 procent. Dan levert sparen pas koopkrachtvoordeel op bij een rendement van meer dan 4,2 procent. Rijkere mensen kunnen in dit soort barre tijden een stootje hebben, zo redeneert Tang. Hij verwijst naar onderzoeken die op de lange termijn een beleggingsrendement van 6 procent voorspellen. Maar de kleine spaarder kan zijn kapitaal minder makkelijk gespreid beleggen en blijft dus met bij de laagrenderende spaarrekening steken. Daarom wil Tang het belastingvrije vermogen verdubbelen naar 40.000 euro.

Bij de lancering van dat plan, ruim een maand geleden, kreeg hij de wind van voren van staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën). Het argument van de bewindsman is opmerkelijk: de gewone spaarder hoeft helemaal niet te berusten in zo’n lage spaarvergoeding, want je kunt makkelijk een spaarrekening voor 6 procent openen. Daarbij doelde De Jager onder meer op de renterekening van Icesave.

Een spaarmogelijkheid die ook verscheidene gemeenten en provincies hebben gekozen. Het is de vraag hoe veel men hen kan verwijten als een van de bewindslieden van het ministerie van Financiën nog geen week voordat de IJslandse Landsbanki in problemen kwam, in de Tweede Kamer een Icesave-rekening als voorbeeld van verantwoord sparen opvoert. Die aanbeveling deed De Jager overigens uitdrukkelijk tot het bedrag van de garantieregeling van de IJslandse regering.

IJslandse garantie of niet, Tang hield het zelf toch maar op een saaie rekening bij de Rabobank. Maar dan liefst wel met een dubbele vermogensvrijstelling. Om die te financieren wil de PvdA de rijkere beleggers belasten naar een gefixeerd jaarlijks rendement van 4,6 in plaats van 4 procent.

Er zijn ook aanvullende financieringsmogelijkheden. Hoewel een vaartuigenbelasting de afgelopen decennia herhaaldelijk schipbreuk heeft geleden, zijn de sociaal-democraten de botenbezitters niet vergeten. Motorjachten en grote zeilboten zouden ook onder het belaste vermogen in box 3 gebracht kunnen worden, net als dure en vervuilende auto’s.

Tang kan zijn plan mooi inbrengen bij het vaststellen van de belastingentarieven over 2009. De Tweede Kamer is daar nu volop mee bezig. Maar de ontwikkelingen verrassen niet alleen De Jager maar kennelijk ook Tang. Het is moeilijk de beleggers aan te praten dat ze voortaan een fictief rendement van 4,6 procent belasting moeten betalen als ze in werkelijkheid tientallen procenten verlies moeten incasseren.

In elk geval voelt coalitiepartner CDA daar helemaal niets voor. Een spaarder met 40.000 euro vermogen betaalt door de voetvrijstelling gemiddeld geen 1,2 procent maar slechts 0,6 procent. Met het stijgen van het vermogen kruipt men dichter naar de volle 1,2 procent toe. In die ene maand is niet alleen de grond onder de Icesave-aanbeveling van De Jager weggevallen. Ook het plan van Tang speelt geen rol meer in het Belastingplan 2009.

Aertjan Grotenhuis

Meer informatie op nrc.nl/geld