In Fictie

De actualiteit is vaak een spiegel van de kunst. Minister Rouvoet doet er goed aan eerst de film Divorzio all’italiana te bekijken voor hij 30 miljoen investeert in het gezin.

´Denk toch heel goed na, voor je scheiden gaat”, zong de Zangeres zonder Naam. De regering deint mee op de maat van dit levenslied. Dertig miljoen euro heeft minister Rouvoet (Jeugd en Gezin) meegekregen om het aantal echtscheidingen in Nederland terug te dringen, vooral onder stellen met kinderen. De overheid stelt zelfs geld beschikbaar voor relatietherapie.

De Nederlandse staat heeft ook over zaken die heel wat onbenulliger zijn een opvatting, dus waarom niet over gezinsvorming. Veel voorspelbaar commentaar – spruitjeslucht, betutteling – getuigt pas echt van leven in het verleden. Voor de Obama-generatie, die als kind de woeste echtscheidingsgolf van de jaren zestig en zeventig over zich heen kreeg, is het geen nieuws dat een scheiding van ouders niet direct een peuleschil is.

Mensen dwingen om bij elkaar te blijven is natuurlijk weer iets anders. Dat is bij Rouvoet niet aan de orde, maar elke aanleiding is goed genoeg om weer eens te smullen van de klassieke Italiaanse komedie Divorzio all’italiana (Pietro Germi, 1961). Echtscheiding op z’n Italiaans wil zeggen: schiet uw man of vrouw dood. De film speelt in een tijd dat echtscheiding in katholiek Italië verboden was. Op eerwraak – door een bedrogen echtgenoot – stond juist een milde straf: minimaal drie tot maximaal zeven jaar gevangenis.

Ferdinando (Marcello Mastroianni) is zijn kwebbelende, aanhankelijke echtgenote Rosalia (Daniela Rocca) meer dan zat. Bovendien is de verarmde Siciliaanse edelman verliefd op zijn 17-jarige nichtje Angela. Zij is ook verliefd op hem. Wat wil je met zo’n prachtige oom als Mastroianni. Maar hoe komt Ferdinando van zijn Rosalia af? Hij droomt ervan haar te verdrinken in de ton waarin de familie zeep maakt. Hij schiet haar in gedachten in een raket naar de maan. Op het strand bedelft hij haar onder het zand.

Ferdinando staat niet anders te doen dan zijn vrouw om te brengen. Om er met een lichte straf af te komen, moet hij haar wel op heterdaad betrappen in een overspelige situatie. Maar de brave vrouw doet helemaal niets ongeoorloofds. Hij moet zelf een minnaar voor haar regelen. Hij loopt alle potentiële kandidaten in het dorp af en stuit uiteindelijk op een oude jeugdliefde van zijn vrouw. Ferdinando hoopt hen in verleiding te brengen als hij ze alleen laat, omdat hij zelf naar een vertoning gaat van de toenmalige schandaalfilm La dolce vita van Fellini. Die film duurt drie uur, waardoor ze ruim de tijd hebben om hun clandestiene liefde te consumeren.

Een briljante vondst, want dit is de film waarin Mastroianni zelf een jaar eerder triomfen had gevierd.

Regisseur Germi maakt zo meteen duidelijk hoe ver de decadente gewoonten van de jetset in de beroemde film van Fellini afstonden van de taaie, patriarchale mores van zuidelijk Italië, die hij zo vilein op de hak neemt.

Peter de Bruijn