Valt het Russische leger Tbilisi binnen?

Hoeveel demonstranten van de oppositie gaan vandaag de straat op in Georgië?

Het aantal is de graadmeter voor de politieke toekomst van president Saakasjvili.

Gaan er duizenden, tienduizenden of meer dan honderdduizend demonstranten de straat op? En hoe lang blijven ze daar? Dat zijn vandaag de grote vragen in de Georgische hoofdstad Tbilisi waar een deel van de oppositiepartijen een massale protestbijeenkomst organiseert voor het parlementsgebouw. Het aantal demonstranten dat daar komt opdagen is namelijk de graadmeter voor de politieke toekomst van president Michaïl Saakasjvili.

Als er vandaag inderdaad een enorme menigte voor het parlementsgebouw komt opdagen, dan zou die in zijn enthousiasme en woede wel eens het aftreden van Saakasjvili kunnen eisen en in een bloedbad kunnen eindigen, omdat Saakasjvili niet uit zichzelf zal opstappen.

De oppositie verdenkt de Georgische president er namelijk van zijn land op 7 augustus in een oorlog met Rusland te hebben gestort door de separatistische regio Zuid-Ossetië binnen te vallen. Saakasjvili zou tot die actie zijn overgegaan omdat zijn land volgens eigen zeggen werd aangevallen door de Russen.

Inmiddels lijkt het er veel meer op dat hij tot de aanval had besloten omdat dit de enige manier leek om dat gebied, samen met de andere opstandige regio Abchazië, weer onder Georgisch gezag te brengen en als beloning daarvoor in de nabije toekomst het NAVO-lidmaatschap te krijgen. Een van Saakasjvili’s adviseurs liet zich onlangs in een interview met Newsweek ontvallen dat zijn baas in juli een oorlog wilde beginnen met als doel die te verliezen en aldus de aandacht van de wereld voor zijn territoriale problemen te vangen.

Als nu blijkt dat Saakasjvili de oorlog had kunnen voorkomen, dan moet hij van de oppositiepartijen aftreden. Daar zijn ze het over eens. En een opvolger staat al klaar: voormalig parlementsvoorzitter Nino Boerdzjanadze, een gewezen bondgenoot van Saakasjvili die opstapte na het neerslaan van de demonstratie in 2007.

Dezer dagen zijn de verhoren aan de gang van de speciale, door de oppositie opgezette onderzoekscommissie. Het deel van die verhoren dat op de staatstelevisie wordt uitgezonden bevat weinig nieuws, want iedereen die in het openbaar wordt ondervraagd zal met het oog op zijn carrière de schuld in laatste instantie bij zijn hoogste baas leggen. Nee, het gaat erom wat er achter gesloten deuren wordt gezegd. Binnen tien weken komt die commissie met een oordeel uitbrengen over het handelen van de regering in de aanloop naar die beruchte 7 augustus, de eerste dag van de Georgische inval in Zuid-Ossetië.

Er zijn voor vandaag drie scenario’s denkbaar.

1De demonstratie loopt niet uit de hand, maar blijft beperkt tot een vreedzaam protest. Er komen weliswaar enkele tienduizenden Georgiërs opdagen, maar ze eisen niet het aftreden van Saakasjvili. Wel willen ze nieuwe parlementsverkiezingen, maar ook al gunt Saakasjvili hun die in de komende lente, dan nog zullen ze die verkiezingen nooit winnen zolang ze geen toegang krijgen tot de staatstelevisiezenders waarop ze hun standpunten kunnen uitleggen.

De Republikeinse Partij, een van die oppositiepartijen, is voorstander van die rustige aanpak. Partijleider David Oesoepasjvili vindt dat het land, zo kort na de terugtrekking van het Russische leger, vooral behoefte heeft aan rust en stabiliteit. „Saakasjvili zal een grote demonstratie waarin zijn aftreden wordt geëist presenteren als een Russische provocatie”, zegt hij.

„Zoiets kan de situatie in ons land alleen maar verslechteren. Belangrijk is nu dat de verdeelde oppositie een eenheid gaat vormen en het Westen kan overtuigen van het belang van stabiliteit in Georgië. Op 7 november gaat mijn partij alleen bij het gebouw van Imedi-tv protesteren voor vrije televisiezenders.”

2Er komen zo’n honderdduizend mensen naar het parlementsgebouw die het aftreden van Saakasjvili eisen en dagenlang blijven staan. Dit scenario is heel goed mogelijk omdat Tbilisi op dit moment wordt bevolkt door tienduizenden ontevreden vluchtelingen uit Zuid-Ossetië. Zij nemen het Saakasjvili extra kwalijk dat hij de oorlog is begonnen. ,,Als zij inderdaad hun onvrede uiten, kan de vlam in de pan slaan”, zegt Oesoepasjvili. Geweld van de kant van de regering kan in het ergste geval een revolutie tot gevolg hebben die Georgië nog meer ontwricht dan het door de oorlog al is. En ook hier kan president Saakasjvili de onrust tegen de oppositie gebruiken om zijn tegenstanders in diskrediet brengen door te zeggen: „Het land zit diep in de problemen en kijk eens wat een extra chaos de oppositie veroorzaakt.”

3De regering slaat er op en Rusland gaat zich ermee bemoeien. Volgens iedereen is dit het nachtmerriescenario. „Want dan landen de Russische parachutisten in Tbilisi met als argument dat het Kremlin het geweld moet stoppen omdat dit ook Abchazië en Zuid-Ossetië bedreigt”, zegt de vooraanstaande politicus Peter Mamradze van regeringspartij Nationale Beweging. Een uitspraak die veel van zijn partijgenoten de afgelopen weken ook verkondigden.

Ook zal het Kremlin volgens Mamradze dan waarschijnlijk niet aarzelen een marionet op de Georgische presidentszetel te installeren. Toch valt er veel tegen die vrees voor de terugkeer van die Russische beer in te brengen. Zeker nu het absoluut niet zeker is of Rusland in augustus wel een oorlog met Georgië wilde, zoals in Tbilisi nog altijd wordt beweerd.

En dan is er ook nog een extra verzekering tegen een mogelijk Russisch ingrijpen: de globale financiële crisis. Want het Kremlin heeft op dit moment de steun van het Westen hard nodig om die crisis in eigen land te keren. Een nieuwe oorlog met een nieuwe negatieve PR kan het daarbij absoluut niet gebruiken.