Sinaasappelpartje, paddestoel en tulp

Nu te zien in Amsterdam de stoelen van Pierre Paulin.

Hip in de jaren 60 en dit jaar benoemd tot een van de mooiste Nederlandse ontwerpen.

Als een badpak de welvingen van het vrouwenlichaam zo mooi nauwsluitend kan volgen, dan moet dat toch ook kunnen voor de ronde vormen van mijn stoelen, dacht de Franse ontwerper Pierre Paulin. Hij zocht eind jaren vijftig, begin jaren zestig naar nieuwe vormen en manieren om stoelen te ontwerpen. Vandaar dat hij in die tijd regelmatig naar badpakkenshows in Parijs ging kijken om inspiratie op te doen – over wat je allemaal met de stretchstof doen kan.

Paulin maakte mini-stoeltjes van de badpakken van zijn vrouw. Een paar van die badpakstoeltjes zijn bewaard gebleven, en zijn nu te zien in een kleine, maar uitgebreide expositie in galerie Anno 2 in Amsterdam die gewijd is aan de stoelontwerpen van Pierre Paulin.

Omdat de beroemdste stoelen van de nu 81-jarige Fransman in de jaren zestig en zeventig werden gemaakt door de Maastrichtse meubelfabriek Artifort, worden zijn ontwerpen wel tot Dutch Design gerekend. Paulins beroemdste stoel, de Orange Slice (sinaasappelpartje) – ook op de expositie te zien – werd dit jaar nog genomineerd als een van de mooiste Nederlandse ontwerpen.

„Heel veel mensen kennen wel de stoelontwerpen van Paulin, maar ze weten niet wie hij is. Terwijl de meeste mensen wel gehoord hebben van Philippe Starck of Marcel Wanders, van wie ze eigenlijk geen ontwerpen v kennen. Dat is dus precies omgekeerd. Wij wilden daarom een eerbetoon aan Paulin brengen,” vertelt Arno Schürfeld van galerie Anno 2.

Kunstsocioloog Justine Brunsmann deed onderzoek voor de expositie: „Paulin is een wat teruggetrokken man, die wilde dat zijn producten op de voorgrond traden. Hij vierde dit jaar zijn zestigjarig jubileum als ontwerper, en zijn vijftigjarig jubileum als topontwerper bij Artifort. Sommige van zijn ontwerpen, zoals de Orange Slice, zijn altijd in productie gebleven. Andere zijn de laatste jaren, toen de jaren zestig-look weer in de mode kwam, opnieuw in productie genomen.”

Paulin, kind van Zwitsers-Franse ouders, had twee artistieke ooms die hem geïnspireerd hebben: de een was auto-ontwerper, de ander was beeldhouwer. Pierre Paulin volgde in Parijs een opleiding tot beeldhouwer, maar raakte gewond aan een zenuw in zijn arm, zodat hij niet meer kon beitelen en hakken. Hij zag vlak na de oorlog ontwerpen van moderne, lichte Scandinavische meubelen en besloot ontwerper te worden.

Net als de Scandinaviërs wilde Paulin vernieuwend zijn, en voor een groot publiek ontwerpen. Door zijn oom Georges Paulin, de auto-ontwerper, kwam hij in contact met het ontwerpen van autostoelen, waarin het frame helemaal bekleed is.

Strak en organisch moesten de vormen zijn, in tegenstelling tot de zware, barokke meubelen uit die tijd. En licht, liefst met metalen frames, en niet met hout, zoals traditionele meubelen.

In Frankrijk moesten ze weinig hebben van Paulins nieuwlichterij, en eind jaren vijftig kwam hij in contact met Artifort, de Maastrichtse meubelfabriek die nieuwe wegen zocht. Samen met de stoffeerafdeling werkte Paulin daar verder aan zijn experimenten met meubels met stretchstof, schuimrubber en een metalen binnenwerk. Dat resulteerde in 1960 in zijn eerste volledig gestoffeerde stoel, de Mushroom. Van de Mushroom is behalve het stoel zelf ook het mini-model te zien, van badpakstof van mevrouw Paulin.

De meeste ontwerpen uit die tijd, met ronde vormen, zachte lijnen en heldere kleuren, zijn uitgegroeid tot designklassiekers. De Tulip, de Oyster en La Chat zijn te zien op de expositie. Ook de meer spectaculaire, zoals de Tongue, een stoel in de vorm van een tong die op de grond ligt, of de stoel met bijna erotische rondingen, de Ribbon. In galerie Anno 2 mag je op de meeste stoelen ook gewoon gaan zitten, zodat je de ontwerpen kan voelen. Dat is in lijn met Paulins ideaal: zijn stoelen zijn gebruiksvoorwerpen, geen afstandelijke kunstobjecten.

„We vragen bezoekers ook of ze foto’s hebben uit hun eigen familiekring, waarop je ziet dat de stoelen van Paulin in gebruikt zijn,” vertelt Brunsmann. Dat resulteert in een prikbord aan de wand vol foto’s van huiskamers, met kinderen en volwassenen die zitten of spelen in en rond een Paulinstoel. Vooral veel kinderen, natuurlijk, want kinderen worden het meest gefotografeerd.

Paulin is in de jaren zeventig ook interieurs gaan ontwerpen – onder meer voor de Franse presidenten Georges Pompidou en François Mitterand – en later, samen met zijn vrouw Maïa Wodzislawska, gebruiksvoorwerpen als wc-brillen en scheerapparaten. Maar alleen zijn stoelen zijn designklassiekers geworden.

Expositie

Pierre Paulin: Artifort’s artist

T/m 27 december 2008. Galerie Anno 2, Amsterdam. Info: www.annodesign.nl