Heer, Lord, Allah, God, schenk Balkenende veel tact

Als de leden van het CDA op het Najaarscongres morgenmiddag het hoofd buigen tijdens het ‘meditatief moment’, hebben zij veel om dankbaar voor te zijn. Vroeger heette dat meditatieve moment ‘het gebed’. Bijvoorbeeld tot de protestantse ‘Heere HEERE’ van minister Piet Hein Donner of tot de katholieke ‘Onze Lieve Heer´ van minister Ernst Hirsch Ballin.

Tegenwoordig heeft het CDA de satellietschotel ook afgestemd op de evangeliserende ‘Lord’ van The Hour of Power bij wie minister-president Jan Peter Balkenende zijn religieuze kompas ijkt. Maar het CDA is ook op religieus terrein een catch all partij: voor iedereen die gelooft dat er ‘meer’ is. Op die manier mixen de christen-democraten nu al dertig jaar geloof, politiek en bestuur.

De hoedanigheid van het Opperwezen op de achtergrond bleef altijd vaag. Er was in het seculariserende Nederland van de laatste helft van de vorige eeuw electoraal weinig markt meer voor God.

Daarom is de komst van Allah, de Barmhartige, naar de Lage Landen een eerste reden voor dankbaarheid tijdens dat meditatieve moment, morgen in het Beatrix Theater in Utrecht. Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Het gaat hier tenslotte om de god van de ‘concurrentie’. Maar gelovigen van verschillende religies putten dezer dagen moed uit elkaars bestaan, zoals de theoloog Harry Kuitert helder betoogt in zijn nieuwste boek Dat moet ik van mijn geloof. Daarom kan het meditatieve moment ook uitgaan naar Allah, de Genadige, van het Kamerlid Coskun Çörüz (ook CDA) en zijn geloofsgenoten.

Als de christen-democraten morgen zo zitten te mediteren, zal het hun opvallen dat er ook op andere terreinen regelmatig dit soort schijnbare tegenstrijdigheden zijn aan te wijzen. Zo zijn Nederlanders dol op vrije verkiezingen van het staatshoofd. Ook al doen zij het niet in eigen land. Deze week was Nederland collectief tot tranen geroerd door de verkiezing van Barrack Obama tot president van de VS. En volgende week ontvangt de burger het stemformulier voor het waterschap. De burgers wilden bestuurlijke vernieuwing en krijgen na zes jaar: verpolitiekte waterschapsverkiezingen.

Vanaf het Normaal Amsterdams Peil bezien, valt het te verdedigen dat Nederland vooral een Unie van Waterschappen is. Een middeleeuws land geleid door dijkgraven met aan de top van het watermanagement de kroonprins.

Het waterschap is de oudste democratische bestuurslaag van Nederland, zo leert de burger tegenwoordig via identiteitsvormende tv-programma’s. Middeleeuwers waren gedwongen samen te werken in het gevecht tegen het water. Oké. Maar wat hebben stedelingen van nu te schaften met de waterstand in de polder? Juist: niets. Ja, de bóer wel. Die wil een lage waterstand zodat zijn koeien droog rondlopen en zijn suikerbieten niet wegrotten in de grond. Die CDA stemmende landbouwer heeft niets aan dat waardeloze, gruttovriendelijke wetland, waar die gesubsidieerde boomknuffelaars zo dol op zijn. Dank dus, Heer, dat vanaf nu alleen partijen mee mogen doen aan de waterschapsverkiezingen. Want zo kan de milieumaffia buitenspel gezet worden. Immers: afgezien van de boeren gaat er echt niemand stemmen. Deze verkiezing gaat het CDA winnen. Dat kunnen de coalitievrienden van de PvdA in hun zak steken. Politieke vernieuwing is mogelijk, ook met het CDA.

En dan, oh, Allah, kunnen de congresgangers even mediteren over de wonderbaarlijke gang van zaken rond het artikel 147 van het Wetboek van Strafrecht: het verbod op ‘smalende Godslastering’. Een relatief jong wetsartikel, ingevoerd in de jaren dertig van de vorige eeuw op initiatief van de grootvader van de huidige minister Donner. Maar ook alweer geruime tijd een ‘dode letter’. Niettemin vond een seculiere meerderheid in de Tweede Kamer dat dit verbod op gespannen voet staat met op de vrijheid van meningsuiting. Bovendien biedt het artikel gelovigen op oneigenlijke gronden meer bescherming tegen belediging dan niet-gelovige burgers. Minister Hirsch Ballin (Justitie) gaat nu de dode letter schrappen. Zoals de Kamer wenst. In plaats daarvan komt er in artikel 137 c een zeer levend verbod op het kwetsen van God. Dat wordt ‘indirecte belediging’ van de gelovige mét verzwaring van de strafmaat. Godzijdank. Alhamdullillah! Weer een bewijs van de meerwaarde van religieus geïnspireerde politiek.

De CDA’ers zullen ten slotte bidden om kracht. En dan gaat het niet alleen om de pijnlijke, zevende nekwervel, die minister Verhagen (Buitenlandse Zaken) zoveel last bezorgd. Nee, sterkte heeft Jan Peter Balkenende nodig. Want hij zal komende dinsdag in de Eerste Kamer ‘enige technische wijzigingen’ moeten verdedigen van de Wet Financieel Statuut Koninklijk Huis. Dat wil zeggen: de arbeidsovereenkomst tussen kabinet en Staatshoofd. Het gaat om praktische dingen als het salaris van de Koning (en relevante familie), zijn onkostenvergoeding en huisvesting. Met name de declaraties zijn ontaard in een bende met veel bonnetjes.

De Tweede Kamer wilde ‘transparantie’ en Balkenende gaat dat nu regelen. Alleen: nergens voelen overheidsdienaren zich meer dienaar dan wanneer zij in de buurt komen van de Troon. Van de weeromstuit heeft Balkenende zich in de Tweede Kamer in juli laten ontvallen dat hij op het punt van de kosten van het Koninklijk Huis een ‘aanwijzingsbevoegdheid’ heeft. Maar volgens de Grondwet is de Nederlandse premier niet in de positie om zijn collega’s ‘aanwijzingen’ te geven, dat wil zeggen: bevelen. De Senaat heeft een spervuur van prikkelende vragen voor de primus inter pares in petto.

Maar de kern is dat de onduidelijkheid rond de koninklijke onkosten voortvloeit uit de aloude feodale verhoudingen die kenmerkend zijn voor het Hof. De nieuwe ‘eindverantwoordelijkheid’ van de premier is een poging een ongerijmdheid zakelijk te regelen. De kans is groot dat de minister-president in de schijnwerpers komt als ‘de baas’ van de Koning. En zo een eind maakt aan de nog altijd aanwezige waas van mystieke macht rond het Koningschap. De vorst ontleent immers zijn mandaat niet aan het volk maar rechtstreeks aan het Opperwezen. CDA-gebedje voor morgen: Heer, Lord, Allah, God, schenk Balkenende alstublieft veel tact. Hij kan het gebruiken.

U kunt reageren op nrc.nl/politblog