Druk op regels werktijdverkorting

Werktijdverkorting is een manier om personeel niet te ontslaan als er tijdelijk minder werk is. Maar de huidige regels, bedoeld voor calamiteiten, passen niet op de huidige situatie.

In de metaalsector, waarin 260.000 mensen werken, zal als eerste branche korter worden gewerkt in verband met de snelle verslechtering van de economie. Gisteren bereikten werkgevers en werknemers in de metaal en elektro-industrie overeenstemming over werktijdverkorting voor het personeel. Werkgevers voeren momenteel crisisoverleg met minister Donner van Sociale Zaken, die toestemming moet geven, omdat er op grote schaal ontslagen dreigen.

De metaalbranche is de eerste sector in het Nederlandse bedrijfsleven waar vakbonden en werkgeversorganisaties het eens zijn geworden over werktijdverkorting. Voor een dergelijke maatregel moet het ministerie een vergunning afgeven. Dat gebeurt alleen als er sprake is van buitengewone omstandigheden zoals brand, epidemie of overstromingen.

„Voor ons is de kredietcrisis een calamiteit”, zegt Sjef van der Lans, woordvoerder van de ondernemersorganisatie voor de technologische industrie FME-CWM in Zoetermeer. „De klap van de economische crisis is in de autobranche en bij de toeleveranciers keihard aangekomen.”

De vraag naar auto’s is acuut weggevallen waardoor de auto-industrie met een dramatische daling van het aantal orders te kampen heeft. Zo heeft vrachtwagenproducent DAF in Eindhoven, waar 6.250 mensen werken, de afgelopen weken al ruim 1.250 flexibele (uitzend)krachten naar huis gestuurd. Inmiddels ligt ook een sociaal plan op tafel omdat ontslagen bij het vaste personeel dreigen als de orders niet aantrekken.

Werkgevers- en vakorganisaties is er echter veel aan gelegen om de werknemers die door de economische crisis tijdelijk overbodig zijn, te behouden. De metaal kampt al jaren met een groot tekort aan vakkrachten. „Nu onze bedrijven te maken krijgen met vraaguitval als gevolg van de kredietcrisis, moeten we er alles aan doen onze werknemers voor de sector te behouden”, zegt Jan Kamminga, voorzitter van de organisatie van metaalwerkgevers FME.

Dat geldt ook voor andere sectoren. Hoewel de economische situatie in rap tempo verslechtert, is er nog altijd krapte op de arbeidsmarkt. In totaal zijn er rond de 240.000 vacatures. De werkloosheid blijft met minder dan 4 procent bijzonder laag.

Werkgevers dringen daarom bij de minister aan op flexibiliteit in de regels over arbeidstijdverkorting. De huidige wetgeving, die van calamiteiten uitgaat, schiet tekort. Aanpassing zou te veel tijd vergen. „De tijd dringt”, zegt Soeat Koetloe, vakbondsvertegenwoordiger van de vakorganisatie De Unie in Brabant. „Alle uitzendkrachten die bij DAF de laan zijn uitgestuurd raken we kwijt, terwijl we manieren moeten vinden deze mensen vast te houden.”

Ook de grootste vakcentrale FNV voelt voor werktijdverkorting. „Het is een van de middelen om te voorkomen dat mensen op straat komen te staan”, zegt een woordvoerder. „Werkgevers willen het graag inzetten. Wij zien het als een van de mogelijke maatregelen”, aldus de woordvoerder.

Aan nieuwe maatregelen over korter werken zitten haken en ogen in verband met de doorbetaling van overtollig personeel. Bij de regeling komen werknemers tijdelijk – zes weken – in de WW. Maar de regeling is niet bedoeld om massaal werknemers op te vangen die anders ontslagen worden.

Daarom zoekt minister Donner in overleg met de sociale partners naar nieuwe maatregelen om werknemers die nu overtollig zijn, tijdelijk op te vangen in bijvoorbeeld ‘mobiliteitscentra’. In de periode dat deze werknemers overbodig zijn, kunnen ze geschoold worden, zodat hun kennis op peil blijft en ze meteen aan de slag kunnen als de economie aantrekt.

In principe voelen bonden en werkgevers hiervoor. Onenigheid bestaat echter over de betaling en de plicht tot scholing. Donner voelt er niets voor volledig voor de WW op te draaien in de tijd waarin overtollige werknemers geschoold worden. Met werkgeversorganisaties wordt gesproken over een plan waarbij overheid en werkgevers de kosten delen. „Betaling van de nieuwe regeling kan komen uit de WW-fondsen die in de periode van hoogconjunctuur van de afgelopen jaren goed gevuld zijn”, zegt Van der Lans van de werkgeversorganisatie FME-CWM.

Vakbondsbestuurder Felix Alejandro Perez van FNVBondgenoten vindt dat ook flexwerkers bij een regeling betrokken moeten worden. „Flexibele krachten staan nu met honderden tegelijk op straat. Als zij gebruik kunnen maken van werktijdverkorting, zou dat een hoop ellende voorkomen.”