Doeschka Meijsing

Huh? Is dat Xandra Schutte, daar naast Doeschka Meijsing? Dat was toch uit? Daar ging dat hele boek toch juist over?

De roddelreflex waartoe de gezellige taferelen bij de toekenning van de AKO-prijs leidden is niet alleen menselijk, maar vormt ook het onderwerp van de bekroonde roman Over de liefde zelf. De nogal op Meijsing lijkende hoofdpersoon Pip uit het boek wordt verlaten door een vrouw, Jula, die veel wegheeft van Xandra Schutte, nu hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer. En het grootste thema van het boek is niet zozeer de liefde en zelfs niet het verdriet om de verloren liefde, maar schaamte.

Dat was ook waarom bij menig hoofdstedelijk cafébezoeker de verbazing groot was. Dit was geen pikante sleutelroman of een lekkere afrekening in het literaire circuit, maar een boek over niet één verloren liefde, maar over alle liefdes en verliefdheden van de hoofdpersoon.

Over de liefde is een roman waar op zich wel het een en ander op aan te merken is (niet zo strakke plot, hier en daar een slappe zin), maar die ook een prachtige essayistische verkenning van het begrip schaamte is. Mensen die bang worden van het woord ‘essayistisch’ moeten zich maar even vermannen, want de bekroning van Over de liefde is terecht.

Schaamte en liefde zijn voor Pip altijd verwant geweest, de liefde van een vrouw voor een vrouw valt nu eenmaal buiten de ‘natuurlijke orde’. Zo vergaat het Pip haar hele leven, op het moment dat ze verliefd op iemand wordt, begint ze zich eigenlijk al te schamen.

Nog sterker is de schaamte natuurlijk wanneer ze vervolgens door Jula bedrogen wordt. Cynisch constateert ze dat iedereen wist wat er zich in Pips liefdesleven aan het voltrekken was, maar dat niemand het haar vertelde. „Ik had geen rekening gehouden met de buitenwereld, de wijnranken van roddels en geruchten die om me heen aan het zoemen waren, de vrienden en kennissen die schichtig tegenover me begonnen te doen, heel het netwerk van de stad met boodschappen vol leedvermaak of medelijden dat zich om me heen spande.”

Daartegenover staat de schaamteloosheid van Jula, die als Pip door een ongeluk een schedelbasisfractuur heeft opgelopen haar bed komt verschonen en eten komt brengen alsof er niets aan de hand is. De aangeboren schaamte van de een en de schaamteloosheid van de ander zijn, zo blijkt later, een van de pijlers van hun samenzijn. Dat maakt Over de liefde een mooi,rond verhaal, dat je in staat stelt de harmonie bij de prijsuitreiking te begrijpen, zonder dat het je trouwens nog interesseert. Het boek is zoveel beter.

Arjen Fortuin