De kluizenaar wacht in zijn grot op 440 miljoen dollar

David Guterson: The Other. Bloomsbury, 256 blz. € 29,–

Oh, de vloek van het briljante debuut! Toen David Guterson veertien jaar geleden zijn eerste roman Snow Falling on Cedars publiceerde, werd hij als een sensationeel talent bejubeld. En inderdaad, het was een veelbelovend, poëtisch debuut waarvan vier miljoen exemplaren werden verkocht en dat vooral uitblonk in de manier waarop Guterson de locatie opriep, het ruige boslandschap van het Amerikaanse noordwesten.

Guterson publiceerde daarna nog twee romans die beide niet in de schaduw van zijn eerste konden staan. De publicatie van The Other, zijn vierde roman, versterkt het vermoeden dat Guterson de man van één boek zal blijven. Het boek heeft een interessant onderwerp, maar dat is rommelig en soms ongeloofwaardig uitgewerkt. Het behandelt de vriendschap tussen twee leeftijdgenoten van totaal verschillende afkomst: Neil Countryman, leerling aan een high school in Seattle (Guterson behoudt zijn voorliefde voor zijn vertrouwde omgeving), sluit na een hardloopwedstrijd vriendschap met John William Berry, de bevoorrechte leerling van een particuliere academie. Ze delen een voorliefde voor de wilde natuur en tijdens hun gewaagde tochten schemert er iets roekeloos in John Williams karakter door dat aan het suïcidale grenst. Ze sluiten een bloedpact, Neil vindt dat hij zijn helft daarvan trouw moet blijven, ook naarmate zijn vriend steeds vreemdere trekken gaat vertonen. Hij trekt zich terug als een kluizenaar in de bossen rond Seattle, hakt een grot uit de rotsen en raakt voor bevoorrading afhankelijk van Neil.

Dat deze laatste zijn inspanningen beloond ziet met laatdunkende en sarcastische opmerkingen (hij is ondertussen leraar Engels geworden en een aspirant-schrijver, hetgeen hem op verwensingen als ‘lakei’ en ‘minister van Informatie voor de regerende klasse’ en ‘het prostitueren van je ziel’ komt te staan) klinkt minder vreemd dan het lijkt, want de lezer weet dan al lang wat John William van plan is: hij zal zijn vriend na zijn onduidelijke dood een fortuin van 440 miljoen dollar nalaten.

De roman heeft mooie momenten, maar Guterson lijkt vooral tegen het eind zijn interesse kwijt te raken. Verschillende verwikkelingen zijn uitgesproken ongeloofwaardig. Een lange dialoog met de vader van de overledene (potentieel een spannende scène met essentiële informatie over zijn jeugd) leest alsof deze woordelijk vanaf een bandje is opgetikt. Te veel informatie, te weinig structuur, en dat op meer plekken. Tijd om Snow Falling on Cedars te herlezen, om te weten hoe goed Guterson kan zijn.