Winst voor Maori Partij kan beslissend zijn

Het regerende Labour heeft het vertrouwen verloren van de Maori’s in Nieuw Zeeland . Een nederlaag bij verkiezingen komende zaterdag dreigt.

„Natuurlijk is het rechtvaardig als de autochtone bevolking van dit land doorslaggevende politieke macht krijgt”, zegt Glenis Philip-Barbara, een jonge activist van de Maori Partij. „We hoeven nu nog niet te zeggen welke partij we straks gaan steunen. Die invloed is een uitdrukking van de onafhankelijkheid waarnaar we al zo lang streven.”

Philip-Barbara, loopt over de vroege fruit- en groentemarkt van Gisborne, een stad waar een op de drie inwoners zichzelf een Maori noemt. Ze is opgewekt over de mogelijke coalitiescenario’s na de parlementsverkiezingen van zaterdag. Met een beetje geluk kan straks zowel de Labourpartij van premier Helen Clark (58) als de conservatieve oppositie, de Nationale Partij van de steenrijke voormalige valutahandelaar John Key (47), niet regeren zonder de steun van de Maori Partij.

Key staat voor in de peilingen, maar zijn partij lijkt geen absolute meerderheid te kunnen halen en lijkt afhankelijk te worden van kleine partijen. Maori Partij-leider Tariana Turia wil na de verkiezingen met de achterban praten over een onderhandelingsstrategie. Dat zou kunnen leiden tot een langdurige politieke impasse die in Nieuw Zeeland ongewoon is.

De partij van Clark heeft het vertrouwen van de autochtone bewoners verloren. „Er was nooit sprake van echt partnerschap tussen Labour en Maori’s”, zegt Philip-Barbara. „Labour heeft de macht nooit serieus willen delen. Door de Maori Partij komt er een fundamentele verandering in de relatie tussen regering en autochtone bewoners”, zegt ze strijdvaardig.

De breuk tekende zich vier jaar geleden duidelijk af, toen de Labourregering een wet aannam die het openbare eigendom van stranden en zeebodem bevestigde. Voor de meeste Nieuw-Zeelanders was dat eigendomsrecht iets vanzelfsprekends. Maar het werd door veel Maori’s betwist. Ze wezen op een verdrag uit 1840 met de Britse Kroon, waarin was vastgelegd dat stranden en zeebodem nooit door Maori’s van de hand waren gedaan.

„Dat heeft ons de Maorikiezers gekost”, erkent Michelle Hall even verderop op de markt, bij een stand van Labour. Ze sluit niet uit dat het Maoriparlementslid en minister van Maorizaken Parekura Horomia (Labour) zijn zetel verliest. „Toch verwacht ik dat de Maori Partij een coalitie met Labour aangaat. Tachtig procent van de Maori’s wil dat. De Nationale Partij houdt niet van speciale steun voor Maori’s en wil niks liever dan de speciale Maorizetels afschaffen. Labour heeft altijd getracht de achterstandpositie van Maori’s aan te pakken en wil de speciale Maorizetels handhaven”, zegt Hall.

Helen Clark is al 27 jaar parlementariër. Ze voert een strakke regie over haar kabinet. Vriend en vijand noemen de hoofdstad Wellington ‘Helengrad’. Clark wordt door veel Nieuw-Zeelanders als de bekwaamste premierkandidaat gezien. Hoe komt het dat de kiezers dan toch lijken te gokken op de Nationale Partij met de onervaren, maar aimabele Key, die zijn partij nog maar twee jaar aanvoert en nooit minister was?

Waarnemers wijzen op het bevoogdend karakter van Clark en haar partij. Vooral een nieuwe wet die van lichamelijke straffen voor kinderen een criminele daad maakte, heeft veel kwaad bloed gezet. Een opvoedkundig tikje op zijn tijd moet kunnen, vinden veel Kiwi’s. Ze menen dat de kinderloze Clark het contact met de realiteit heeft verloren. Clark wijst op de trieste lange lijst van kinderen die door geweld zijn omgekomen en het endemische geweld in het Nieuw-Zeelandse gezinsleven.

De populariteit van Key en zijn partij is ook te danken aan pragmatisme. Key wil net als Labour vooral de lage en middeninkomens met lagere belastingen tegemoet komen. Verder steunt de Nationale Partij nu het antikernwapenbeleid en het Kyoto-protocol over bestrijding van klimaatverandering. En voor een coalitie met de Maori Partij lijkt Key nu zelfs bereid te praten over het behoud van de speciale Maorizetels. „Om aan de macht te komen moet je soms dooie vissen doorslikken”, zei het bekende parlementslid Lockwood Smith, partijgenoot van Key, onlangs in een verborgen microfoon op het partijcongres.

Maar Key heeft zich niets van de verontwaardiging van Lockwood Smith aangetrokken. Hij heeft de meest rechtse kanten uit zijn partijprogramma verwijderd. Zo beloofde hij de onlangs opnieuw genationaliseerde spoorwegen in zijn eerste regeringsperiode zeker niet weer te privatiseren. Ook aan de succesvolle staatsbank Kiwibank, vijf jaar geleden opgericht omdat alle banken in Nieuw-Zeeland in buitenlands eigendom zijn, wordt voorlopig niet getornd. En er wordt geen campagne gevoerd voor belastingverlagingen die vooral de rijkste Nieuw-Zeelanders zouden bevoordelen, zoals drie jaar geleden.