Verstoorde pedofiel

De gangbare definitie van machtsmisbruik is het gebruik van bevoegdheden voor andere doelen dan waarvoor ze zijn gegeven. Maar het blijkt ook mogelijk om bevoegdheden waarvan het bestaan wordt betwist, te gebruiken in de hoop dat er alsnog een doel bij wordt gevonden dat juridisch wel past. Een soort ezeltje-prik met wetsartikelen.

Zo zit in de gereedschapskist van de terreurbestrijding het juridisch omstreden wapen van ‘persoonsgericht verstoren’. Een vijftiental mogelijke radicalen heeft de afgelopen jaren last gehad van postende agenten voor de deur, regelmatige telefoontjes, waarschuwende gesprekken met buren, familie en andere relaties. Alles bedoeld om een mogelijke terrorist op voorhand te laten weten dat de politie alert is.

Deze bevoegdheid werd losjes gebaseerd op de Gemeentewet. Daarin krijgt de burgemeester de opdracht de openbare orde te bewaren met maatregelen die ‘noodzakelijk te achten zijn’. Dat die verantwoordelijkheid ook de nationale veiligheid omvat, werd door de Groningse hoogleraar Brouwer alvast betwist. Hij vond dat in strijd met de wet. Mensenrechtenjuristen oordeelden ook dat ‘verstoren’ van terreurverdachten in strijd is met de grondrechten. Al was het maar omdat die term in geen enkele wet voorkomt. Toch een minimumeis voor legitiem optreden.

Gelden deze bezwaren nu ook als er sprake is van een veroordeelde pedofiel die aanstalten maakt de kindertjes weer tot zich te laten komen, zoals nu in Amsterdam? Is burgemeester Cohen wel in veilig vaarwater, omdat de ‘openbare orde’ hem verplicht in te grijpen? De casus ziet er stevig uit. In Amsterdam post de politie bij de woning van een pedofiel, belt de man regelmatig op en licht buren en professionele contacten in over zijn mogelijke plannen. De man biedt zich namelijk op internet actief aan als zorgaanbieder voor gehandicapte kinderen. Hij blijkt zelfs te voldoen aan de eisen die verzekeraars daaraan stellen. Dus het zou ook nog kunnen lukken.

De zorgen van het gezag zijn terecht en betreffen bovendien de lokale openbare orde. De burgemeester stelt zich ook controleerbaar op. Hij meldt de ministers van Justitie en Volksgezondheid dit probleem, verklaart de genomen maatregelen en vraagt expliciet steun. Deze handelwijze is te billijken als bestuurlijke noodtoestand. Tegen een pedofiel, die mogelijk aanstalten maakt, juridisch geïmproviseerd optreden, is in het belang van het kind te rechtvaardigen.

Het laat ook zien hoe het zover kon komen. De rechter liet de pedofiel na een celstraf immers zonder toezicht of beperking los in de samenleving. Een veroordeelde pedofiel blijkt zich ook vrij te kunnen vestigen als zorgaanbieder. Over het paardenmiddel ‘persoonsgericht verstoren’ moet de wetgever zich echter nodig buigen. Een politiek debat over proportie, doel, strekking wordt node gemist. Ook rechtsbescherming verdient aandacht. Stel dat ‘verstoring’ de verkeerde treft? Hoe krijg je zo’n postende agent bij je deur weg? En wie let er op de juistheid van de verspreide informatie?