Juridische stad Den Haag gaat Hugo de Groot eren

Den Haag gaat Mare Liberum eren, Hugo de Groots pleidooi voor het open en vrije gebruik van zeeën. In het najaar van 2009 is het vierhonderd jaar geleden dat het geschrift verscheen. Dat wordt gevierd met lezingen, onderwijsprogramma’s, debatten, een muziekstuk en diverse tentoonstellingen.

Maar waarom nu juist Den Haag? De Groot, in het buitenland beter bekend als Hugo Grotius, werd geboren in Delft, was verbonden aan de Universiteit van Leiden, zat gevangen in slot Loevestein en bracht een groot deel van zijn leven als balling door in het buitenland. De eerste link is dat Mare Liberum in 1609 in Den Haag werd gepubliceerd, toen De Groot in de stad werkte als ‘advocaat-fiscaal’, openbaar aanklager bij de hoogste rechtscolleges van Holland en Zeeland.

Den Haag beschouwt het geschrift als een van de bouwstenen van het internationaal recht. Dat sluit aan bij het imago van de gemeente als internationaal centrum van vrede en recht. Met zijn gedachtengoed en werk in Den Haag heeft De Groot daar „een beetje de grondslag” voor gelegd, zegt Anastasia Chiarella, projectleider namens de gemeente.

Mare Liberum is een krachtig juridisch pleidooi voor een open zee en onbelemmerde vrijhandel. Maar het bepleit ook het zelfbeschikkingsrecht van de Indische volkeren tegenover de uitbuiting en onderdrukking door de Spanjaarden en Portugezen. Maar deze moderne ideeën ontwikkelde De Groot „bijna bij toeval”, zegt Henk Nellen, die vorig jaar april een 829 pagina’s tellende biografie over De Groot publiceerde.

De rechtsgeleerde schreef Mare Liberum in opdracht van de VOC. De Groot vond in het natuurrecht een juridische redenering om de claim van Spanje op de oceaan onderuit te halen, maar stelde dat grondgebied wel veroverd mocht worden. Dit met het oog op de handel van de Nederlanders in Indië.

Den Haag wil vooral refereren aan De Groots betrokkenheid bij de ontwikkeling van het internationaal recht. Het is een juridisch-wetenschappelijk „moeilijk” onderwerp, zegt Chiarella. Of de gemiddelde Hagenaar warm zal lopen voor het Mare Liberumnajaar weet ze nog niet.