En dat heeft hij nodig ook

Hoop en verandering waren de toverwoorden waarmee Obama president werd.

Maar nu wachten hem twee oorlogen, een recessie én hoog gespannen verwachtingen.

„En zo geschiedde dat op 4 november 2008, kort na 23.00 uur oostelijke tijd, de Amerikaanse Burgeroorlog eindigde, toen een zwarte man – Barack Hussein Obama – genoeg stemmen won om president van de Verenigde Staten te worden.” Aldus de gezaghebbende columnist Thomas Friedman gisteren in zijn commentaar in The New York Times.

De verwachtingen over Obama in eigen land (en daarbuiten) zijn hooggespannen. De zwarte burgerrechtenactivist Jesse Jackson huilde. De eveneens zwarte, immens populaire tv-presentatrice Oprah Winfrey zei: „Het is een van de geweldigste momenten die ik me ooit had kunnen voorstellen.” Ze heeft haar galajurk voor Obama’s inauguratie in januari al gekocht. Zelfs in de virtuele wereld Second Life werd gefeest. „The long nightmare is OVER!” riep een avatar met de naam Jordanna Beaumont gisteren uit.

Kan de nieuwe president aan de verwachtingen van deze en alle andere hoopvolle Amerikanen voldoen? De Amerikaanse Burgeroorlog mag Obama volgens Friedman hebben beëindigd, er zijn nog altijd twee andere, moeilijk zomaar te beëindigen, dure oorlogen over: Irak en Afghanistan.

Obama heeft daarbij veel verkiezingsbeloftes gedaan die geld kosten, terwijl de economie in een recessie raakt. Zo beloofde hij de belastingen te verlagen voor 95 procent van de Amerikanen. De toegang tot de gezondheidzorg van 45 miljoen Amerikanen zonder verzekering te verbeteren. En een leger onderwijzers aan te stellen die beter betaald moeten krijgen. Maar Obama erft behalve oorlogen een begrotingstekort van honderden miljoenen dollar en een historisch hoge staatsschuld, die boven de elf biljoen dollar dreigt uit te komen.

En dan lijkt er nu wel een einde te zijn gekomen aan de politieke polarisatie in de VS , maar Obama’s strategie om de klassieke verdeling tussen Republikeinse en Democratische staten te doorbreken heeft óók tot gevolg dat hij nu kiezers achter zich heeft die hij makkelijk weer kwijt kan raken. Obama’s aanhangers in Virginia en Indiana zien niets in progressieve experimenten met drugs of een herleving van de discussie over zoiets als vrij wapenbezit.

Intussen staat wel vast dat de Republikeinen zich nu in een bloedige broedertwist zullen storten. De relatief gematigde John McCain was voor de Grand Ol’ Party (GOP) dit jaar de beste kans op een overwinning. Maar McCain was nooit geliefd in de GOP, hij had Sarah Palin nodig om de partijsoldaten aan het werk te krijgen.

De radicale tak van de partij voelt zich door haar vertegenwoordigd – en na gisternacht zal de verleiding voor de partij groot zijn zich opnieuw terug te trekken op de rechterflank. Het zou betekenen dat de GOP kiest voor een radicale polarisatie met Obama, zoals ook met Clinton gebeurde. En dat is geen makkelijke houding voor een president die het land bij elkaar wil brengen.

„Niets hiervan zal makkelijk zijn”, concludeert Friedman in zijn column. „Maar mijn gevoel zegt me dat van alle veranderingen die met het presidentsschap van Obama worden ingeluid, het breken met de raciale kwestie uit ons verleden misschien wel de makkelijkste zal blijken. Er is gewoon zo veel werk te doen. De Burgeroorlog is voorbij. Laat de wederopbouw beginnen.”