'Bij een epidemie moet je iedereen inenten'

Delta Lloyd heeft van de kredietcrisis weinig last. Kwestie van je goed beschermen, legt topman Niek Hoek van de verzekeraar uit.

Zijn financieel directeur zei dat Delta Lloyd graag wilde dat alle financiële instellingen in Nederland staatssteun zouden krijgen. Bestuursvoorzitter Niek Hoek van Delta Lloyd wil dat graag nader toelichten. Maar eerst wil hij uitleggen dat Delta Lloyd die steun helemaal niet nodig heeft. Dat Delta Lloyd eigenlijk sterk uit de kredietcrisis tevoorschijn komt. Dat de verzekeraar al een paar jaar bezig is het bedrijf tegen een crisis als deze te beschermen.

Aanvankelijk ging de meeste aandacht naar de banken uit. Sommige verzekeraars hadden ook in subprime-hypotheken belegd, maar de afboekingen op hun ‘giftige’ activa waren draaglijk. Pas de ineenstorting van de aandelenbeurzen greep bij verzekeraars diep in, die immers ook institutionele beleggers zijn. In Nederland kwam de overheid Aegon met 3 miljard euro te hulp, na eerdere steun aan de bank-verzekeraars ING en Fortis. Hoek: „Wij zijn nu vrijwel de enige grote zelfstandige private verzekeraar die geen steun van de overheid ontvangt.”

Hoe heeft Delta Lloyd zich tegen de crisis beschermd?

„De bulk van onze aandelenbeleggingen zit in Nederland. Niet in de VS beleggen maar hier scheelt allereerst wisselkoersrisico. We beleggen het liefst in grote Nederlandse bedrijven die we begrijpen. Het meeste is belegd in vastrentende waarden, zoals staatspapier. Dat en vastgoed zijn de enige beleggingen die tijdens deze crisis stabiel zijn gebleven. En verder hebben we belegd in obligaties van grote bedrijven in de eurozone.

„Wat ons wel heeft verrast is dat zelfs de allerbeste bedrijfsobligaties zo in waarde zijn gezakt. Maar op de lange termijn is dat geen probleem als die obligaties keurig worden afgelost. Op de 18 miljard euro aan obligaties hadden we in het eerste half jaar 1 miljoen euro aan problemen.

„Met vastgoed zijn we tegen de draad ingegaan. We beleggen niet in grote beursgenoteerde vastgoedfondsen. Wij kunnen ze meestal niet goed doorgronden. We weten niet goed of het kwalitatief goed is. Wij beleggen al veertig jaar lang in huurwoningen, kleinere kantoren en winkels.”

Bent u nooit in subprime-beleggingen gestapt?

„Nee. Natuurlijk zijn ook wij aan de verleiding blootgesteld om derivaten te kopen. We hebben drieënhalf jaar geleden, toen de zogeheten CDO’s in zwang kwamen, na een diepe discussie met onze beleggers gezegd dat we dat soort papier niet op onze balans wilden hebben. Je blaast je balans ermee op. Als het misgaat, is ineens je geld weg. Onze beleggers vonden ons ouderwets. Hun gevoel: ‘Zij hebben vroeger wel belegd, maar moeten ze zich er nog steeds mee bemoeien?’

„Wij zijn ook niet in hedgefondsen gestapt. Ik heb zelf midden jaren negentig eens een ervaring opgedaan met een Amerikaans hedgefonds. Het was zo complex dat ik het nu niet meer zou kunnen uitleggen. Maar ik heb wel gezien hoe makkelijk miljoenen dollars kunnen verdampen.

„Bij private equity zijn we heel dicht bij huis gebleven. We zijn onder andere een grote belegger in Waterland, een private-equityhuis dat in kleine en middelgrote ondernemingen investeert en niet met grote schulden werkt.”

Wanneer zag u de crisis aankomen?

„We hebben anderhalf jaar geleden interne discussies gehad over de kredietcrisis in de VS. We hebben met de raad van bestuur en onze directeuren om de tafel gezeten en gezegd: zijn jullie je ervan bewust dat er een stevige crisis aankomt? Maar we keken al langer naar ons eigen vermogen. Bij de dotcomcrisis in 2001 en 2002 hebben we een bungeejump gemaakt. We zijn toen heel hard naar beneden gegaan en toen weer heel hard omhoog. We hadden ons eigen vermogen niet afdoende afgeschermd voor het neerwaartse risico. Dat hebben we de afgelopen jaren wel gedaan. Zo hebben we onze aandelen afgeschermd met putopties. Van onze vastrentende waarden hebben we het renterisico op slot gezet. De garanties die wij geven bij verschillende polissen hebben we afgeschermd met rentederivaten. Omdat het de afgelopen maanden zo slecht ging, hebben we ons bovendien ingedekt tegen een majeure recessie waarin de rente daalt.

„Eind september zaten we twee keer boven de vereiste solvabiliteit. We zijn in een situatie dat, als het nog verder verkeerd gaat, wij daar niet onder lijden en we zelfs met onze hedges geld verdienen als de beurzen verder zakken.”

Wanneer kreeg u door dat de kredietcrisis zou overslaan naar de reële economie?

„Dat er een stevige financiële crisis aan zat te komen, realiseerden we ons in februari. In de zomer begonnen we te beseffen dat het een echte systeemcrisis kon worden. Daar had ik ook geen ervaring mee. Toen ik nog bij Shell werkte heb ik met Drexel Burnam Lambert eind jaren tachtig wel gezien hoe snel een zakenbank kan omvallen. Ik heb daarvan onthouden dat een zakenbank snel veel geld kan verdienen, maar ook snel kan omvallen, en het meest tragische, dat je ze dan niet eens mist.”

Heeft u nooit het verwijt gekregen dat u te voorzichtig bent?

„Vooral zakenbanken en financiële analisten hebben de afgelopen jaren beweerd dat je de hoeveelheid eigen vermogen die je in een onderneming gebruikt, zo minimaal mogelijk moet houden. Met de briljante frase: je moet efficiënt gebruikmaken van je kapitaal. En alles in het belang van de aandeelhouder. Maar wij verzetten ons tegen dit ongebreidelde aandeelhouderskapitalisme. En waarom? Aandeelhouders zijn daar op lange termijn niet bij gebaat. Bovendien, als wij 65 miljard aan bezittingen hebben, dan is ongeveer 60 miljard daarvan van onze polishouders en 5 miljard van onze aandeelhouders. Het is te gek voor woorden dat je je bedrijf dan alleen in het belang van de aandeelhouders moet runnen.”

U heeft een Britse aandeelhouder.

„Vanuit deze aandeelhouder is druk uitgeoefend om een meer Angelsaksisch model na te streven. Wij zijn naar de rechter gegaan, want wij wilden vasthouden aan ons model. Er waren collega’s die tegen mij zeiden: jullie zijn hartstikke gek, jullie zijn van een andere planeet, jullie zullen wel ontslagen worden. Geen misverstand, wij hebben goed op de belangen van onze aandeelhouder gepast. Die aandeelhouder heeft over 35 jaar een gemiddeld rendement van 20 procent per jaar gemaakt. Maar we runnen dit bedrijf in het belang van alle betrokken. We hebben ook al jaren geleden een gematigd beloningsbeleid ingevoerd, de salarissen bij ons aan de top zijn niet gigantisch verhoogd, de afgelopen jaren met ongeveer 2,5 procent per jaar. Onze variabele beloning is gemeten naar de Balkenendenorm misschien hoog, maar is bij mij nooit meer dan 60 procent van mijn salaris geweest, en op onze optieprogramma’s hebben we een maximum gesteld.”

Hoe is uw verhouding nu met die Engelse aandeelhouder?

„Dat verrast veel mensen, maar die is heel goed. De discussie gaat alleen over de macht binnen het bedrijf, niet over hoe we het bedrijf runnen. Aviva, onze aandeelhouder en grootste Britse verzekeraar, is het afgelopen jaar terughoudend geweest. We gaan niet rollebollend over straat. Er is een uitspraak van de rechter, en Aviva kan in theorie nog hoger beroep aantekenen.”

Vindt u het terecht dat aandeelhouders moeten lijden bij de bedrijven die staatssteun krijgen?

„Die aandeelhouders zijn u en ik. Het zijn onze centen die in de pensioenfondsen zitten. Aandeelhouders zitten in een moeilijke periode, je zou maar aandeelhouder in Fortis zijn. De overheid zou de aandeelhouder in de financiële sector wat moeten ontzien. Op lange termijn heeft een onderneming toch aandeelhouders nodig. Je moet nu gaan nadenken hoe je het leven voor aandeelhouders weer aantrekkelijker kan maken. Ik heb niet de indruk dat dat in Den Haag gebeurt.”

Zit u erop te wachten dat het ministerie van Financiën verschillende spelers aan elkaar wil plakken?

„Het zou goed zijn als de verzekeraars en banken in staatshanden zo snel mogelijk teruggaan naar de private sector. Ik begrijp dat de overheid in deze bijzondere omstandigheden deze stap heeft genomen en ik veronderstel dat dit tijdelijk is. Alles beter dan als alles in staatshanden is. Dat de overheid nadenkt hoe de BV Nederland uit deze situatie moet komen, vind ik heel goed. Ik had wel eens het idee dat we naïef waren. Alles openzetten, onze grootste financiële instelling laten opkopen en vierendelen. Ik vond het ver gaan. Ik kan me voorstellen dat Den Haag er dit keer meer bovenop wil zitten.”

Maar waarom wilt u nu staatssteun voor iedereen?

„ Als je een verzwakte speler sterk maakt, verzwak je automatisch de relatieve positie van de sterke speler. In de VS houden ze niet van overheidsingrijpen, maar er is daar wel kapitaal ter beschikking gesteld aan alle grote en middelgrote financiële instellingen, op gunstige voorwaarden met een offer you can’t refuse. Wij hebben het kapitaal echt niet nodig. Maar let op dat je in een epidemie niet alleen de patiënten behandelt maar de hele bevolking inent.”

Voor meer interviews uit de financiële wereld, zie nrc.nl/kredietcrisis