Als je het kan dromen, kun je het maken

Gisteravond begon het twaalfde Holland Animation Film Festival in Utrecht.

De animatie van Rosto A.D. beleefde zijn wereldpremière.

,,Er zijn mensen”, zegt de Amsterdamse animatiefilmer Rosto A.D. aan de telefoon in zijn atelier, ,,die de animatiefilm het ultieme genre vinden. Je kunt er alles in doen. Animatie betekent letterlijk het weer tot leven brengen van dode dingen. Als je het kunt dromen, kun je het maken.”

Zijn nieuwste film Thee Wreckers: No Place Like Home beleefde gisteravond zijn wereldpremière op het twaalfde Holland Animation Film Festival in Utrecht, dat traditioneel een podium biedt voor wat er in Nederland nog steeds aan vooraanstaands op animatiegebied wordt gemaakt.

Thee Wreckers: No Place Like Home is een puzzelstukje uit Rosto’s alomvattende multimediaproject Mind My Gap, dat inmiddels een site, verschillende films en een graphic novel omvat. Hoofdpersonen Buddybob en Diddybob kennen we bijvoorbeeld al uit Jona/Tomberry die drie jaar geleden in Cannes zijn eerste vertoning had.

Maar nu zijn ze dood, of bijna dood, en of ze tot leven komen in de hotelkamer waar ze naar herhalingen van hun leven op tv kijken, is maar helemaal de vraag. Zelfs al rockt de door Rosto gecreëerde popgroep Thee Wreckers in de gangen van het Shining-achtige hotel de fundamenten uit de bodem.

Rosto is dol op verhaalwerkelijkheden die als spiegelsplinters uiteen spatten of zich als bloemblaadjes over elkaar heen vouwen. Films over films en Droste-films-in-films worden tegenwoordig meer gemaakt dan ooit tevoren. Geen wonder: met het steeds fragmentarischer worden van onze ervaringswerkelijkheden is het logisch dat filmmakers daarop willen reflecteren.

Rosto: „De vraag wat realiteit is, is een van de oerthema’s van de cinema, die vraag zit in het medium ingebakken. Wat mijzelf betreft: ik tap nog steeds uit het expressionisme. Ik wil dingen naar buiten brengen die diep zitten en de collectieve, geaccep-teerde werkelijkheid ter discussie stellen. Waarom zouden dingen die in je zitten niet ook nog steeds in realistische categorieën kunnen worden ondergebracht?”

Erik van Schaaik maakte met The Phantom of the Cinema ook een filmpje over het leven achter de filmwerkelijkheid. Waar Rosto aan drie dimensies nog niet genoeg heeft, hield hij het simpel. Bedrieglijk. Blijkt.

Van Schaaik: „Het is allemaal digitaal. Tekeningen komen er alleen nog in de schetsfase aan te pas. Maar ik ben niet zo’n fan van de glossyness die je overal in reclames maakt, dus ik maak het weer een beetje vies, alsof het met de hand getekend is.”

Hij greep terug op de eerste vorm van film: het schimmenspel. Hij neemt de toeschouwer mee in de wereld achter het filmdoek waar een operateur, een dame van de retirade en een bioscoopbaas proberen de uit de spoel gelopen film van The Phantom of the Cinema weer in het gareel te krijgen. Wat is nu de film? De film op het doek, of de film achter het doek?

Een fijne spraakverwarring: „Het grootste gedeelte van de film is een schaduwspel, dus kon ik geen gebruik maken van gezichtsuitdrukkingen of kleur. Ik had alleen de beschikking over lichaamstaal, dus mijn poppetjes moesten enorm goed kunnen acteren. Daar was die software wel handig voor. Op de ouderwetse manier had dat er misschien wel beter uitgezien, maar ook veel langer geduurd. Voor mij is dat niet handig, want ik heb meer ideeën dan ik tijd heb en goed voor me is.”

Ook Van Schaaik zegt: „Met animatie kun je alles maken wat je verzint, je moet er hooguit de techniek voor verzinnen, maar het zijn één en al gefabriekte werelden, waarin alles aan jouw wetten gehoorzaamt. Voordat ik mijn films ga storyboarden of het scenario ga schrijven heb ik ze me met mijn ogen dicht in het zonnetje al helemaal stap voor stap voorgesteld.”

Het 12de Holland Animation Film Festival vindt plaats tot en met 9 november in ’t Hoogt, City/Movies en Theater Kikker in Utrecht. Voor meer informatie: www.haff.nl