Wat is die kassière toch chagrijnig, denk je dan

Anna Sam schreef een boek over haar tijd achter de kassa.

De uitgever bedacht een wedstrijd bij het boek. Nomineer jouw kassière op www.dekassierevanhetjaar.nl.

Een verlengstuk van de kassa: zo zien de meeste mensen de kassière bij wie ze hun boodschappen afrekenen. Maar wie het boekje van de Franse Anna Sam heeft gelezen, kijkt opeens met heel andere ogen naar het meisje (of de jongen) achter de kassa.

Sam (28) werkte jarenlang als kassière in een grote supermarkt. Eerst deed ze dat om haar studie letteren te bekostigen en later omdat ze geen werk kon vinden in haar vakgebied. Ze verbaasde ze zich dusdanig over het gedrag van voordringende, bellende, scheldende, tussen de schappen elkaar betastende en hysterisch op koopjes beluste klanten dat ze besloot haar ervaringen op te schrijven.

In De kassière – Mijn leven achter de kassa vertelt ze „een van de meeste benijdenswaardige werkplekken te hebben die er zijn. Want je bent er getuige van de menselijke stompzinnigheid in al haar facetten.” Om vervolgens smakelijke anekdotes te vertellen over klanten die de raarste trucs uithalen om voor te dringen of dingen achterover te drukken. Ze deelt ze in in types. Je hebt ‘de mooiprater’, die hele verhalen ophangt om te voorkomen dat de kassière de merkwaardige zwelling ter hoogte van zijn buik onder zijn jas niet opmerkt. Je hebt ‘de verstopper’ die een cd probeert te jatten door hem in een camembertdoosje te verstoppen. En er is ‘de streepjescodekraker’, die de streepjescode van het artikel dat hij wil hebben verwisselt met die van een minder duur product.

De situaties die Sam schetst, zijn vermakelijk én confronterend. Opeens besef je dat de kassière een mens is. Ze kijkt naar jou, en erger: ze heeft een mening over jouw gedrag. Maar hoewel Sam letteren heeft gestudeerd, bezit ze niet de literaire flair om er echt een meeslepend verhaal van te maken. Het blijft bij anekdotes.

Herkenbaarheid is de sterkste troef van het boek. Iedereen gaat wel eens naar de supermarkt en weet zich die excentrieke klant en chagrijnige kassière te herinneren. Leuk is het daarom dat uitgeverij Artemis & Co aan het boek een website heeft gekoppeld: www.dekassierevanhetjaar.nl. Daarop kun je een vlammend betoog houden voor je favoriete kassière. Er zijn inmiddels ruim zestig kassières genomineerd. 30 November wordt bekendgemaakt wie de beste, liefste, mooiste of grappigste kassière van Nederland is. Die wint onder meer een verwenweekend, een jaar lang gratis boeken van Artemis en om de week een bos bloemen.

Eindelijk wat erkenning, zul je denken na het lezen van Sams ervaringen. Want het supermarktuniversum wordt bevolkt door ontelbare zonderlinge types. De dronken klant bijvoorbeeld, die een kurkentrekker eist zodat hij de gekochte drank meteen naar binnen kan gieten. Of de moeder die duidelijk hoorbaar tegen haar kind zegt: „Als je niet goed je best doet op school, word je kassière, net als die mevrouw.”

Gelukkig heeft elke kassière één trouwe bondgenoot: de lopende band. Anna Sam beschrijft hem als een levend wezen die er voor zorgt dat, als een klant zich te zeer misdraagt, er een fles rode wijn omdondert met fatale gevolgen voor zijn beige broek. Of hij slokt een betaalpas op die niet snel genoeg is weggehaald.

Anna Sam, De kassière – Mijn leven achter de kassa. Vanaf morgen te koop. 14,98 euro.