VS hebben financieel staatsman nodig

Barack Obama is de economie dank verschuldigd voor het binnenhalen van de overwinning. Maar de nieuw gekozen Amerikaanse president zou van diezelfde economie wel eens snel last kunnen krijgen.

Als het economische nieuws in november 2008 net zo goed zou zijn geweest als achttien maanden geleden, had Obama gisteravond zijn aanhangers misschien moeten bedanken voor hun onversaagde, maar tevergeefse steun. Er gaat niets boven een hypotheekcrisis, dalende beurskoersen en een dreigende recessie als het erom gaat de kiezers in opstand te laten komen tegen de partij die aan de macht is en zich te laten wenden tot een uitgesproken handelaar in hoop.

Maar nu moet Obama daadwerkelijk aan de slag. De Verenigde Staten staan niet voor een gewone recessie, waarbij een periode van te veel groei wordt gevolgd door een periode van krimp. Bij zo’n recessie kunnen er misschien een paar banken omvallen, maar de groei komt meestal min of meer op eigen kracht wel weer op gang.

Ditmaal ligt echter zo’n beetje het hele financiële systeem in duigen. Zonder de duizenden miljarden dollars steun van de federale overheid – tekortfinancieringen en garanties van de Federal Reserve, het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken – zou het banksysteem waarschijnlijk niet langer functioneren.

Hoe het ook zij, veel van de kanalen waarlangs de geldstromen normaliter vloeien, zijn ernstig verstopt. De autoverkopen, die doorgaans worden gefinancierd met kredieten, storten in. Een tekort aan kredietbrieven dreigt de buitenlandse handel te ondermijnen. Het zal niet makkelijk zijn voor de regering om de diverse markten weer in beweging te krijgen en er vervolgens weer uit te stappen.

En dat is nog niet alles. Een groot tekort op de handelsbalans en grote internationale schulden zorgen ervoor dat de dollar kwetsbaar is. De VS zullen het misschien nog een tijdlang weten uit te zingen met een lage kortetermijnrente en een begrotingstekort van 1.000 miljard dollar, maar beleidsmaatregelen nemen zal zoiets zijn als het lopen aan de rand van een afgrond bij hevige mist.

Obama heeft geen tijd te verliezen. Zelfs nog vóór hij begint, zal van hem worden verwacht dat hij zich uitlaat over een stimuleringsplan en mogelijk over een nieuwe mondiale financiële architectuur. Het zou te veel kunnen zijn voor een betrekkelijk onervaren, zachtaardige politicus. Maar Obama lijkt intelligent en hij is in ieder geval nu nog populair. Dit is dus het moment voor hem om zich te ontpoppen van een handelaar in hoop tot een groot financieel staatsman.

Edward Hadas