Regel ontslag bij voorkeur snel

Wie na 1 januari 2009 wordt ontslagen, krijgt minder geld mee van de rechter. Vooral jongeren onder de 35 jaar leveren in.

Wie nu al weet dat hij binnenkort wordt ontslagen, moet zorgen dat hij de papieren voor 1 januari tekent. Na die tijd zal de ontslagvergoeding een stuk lager uitpakken.

Vorige week donderdag heeft de Kring van Kantonrechters besloten om de kantonrechtersformule, waarmee de ontslagvergoeding voor werknemers wordt berekend, per 1 januari 2009 naar beneden te verlagen. Dat is enerzijds goed nieuws voor werkgevers: het wordt goedkoper om personeel te ontslaan. Maar voor werknemers valt er minder te juichen.

Even de feiten op een rij: een bedrijf dat een werknemer wil ontslaan, stapt het in ongeveer de helft van de gevallen naar de rechtbank (dertigduizend keer in 2007). Dat is een snellere route dan toestemming vragen aan het CWI, het Centrum voor Werk en Inkomen. Het is ook duurder: de rechter kent een ontslagen werknemer meestal een vergoeding toe. Die vergoeding was tot nu toe gebaseerd op een – in beginsel – simpele rekensom: men krijgt één maandsalaris per gewerkt jaar tot de leeftijd van veertig jaar. Na de veertig telt elk jaar anderhalf keer mee en vanaf de vijftig tellen ze dubbel. De rechter kon deze vergoeding aanpassen (lees: verhogen) met een correctiefactor.

In de nieuwe kantonrechtersformule tellen dienstjaren tot 35 jaar nog maar voor de helft mee. Tussen de 35 en 45 jaar krijgt een werkgever één maandsalaris per gewerkt jaar mee, tussen 45 en 55 jaar anderhalf. Pas daarna gaat het hard: twee maandsalarissen per gewerkt jaar.

Een rekenvoorbeeld: een werknemer is 52 en werkt al twintig jaar bij hetzelfde bedrijf. Door een reorganisatie raakt hij zijn baan kwijt. In de oude situatie zou u 32 maandsalarissen meekrijgen, na 1 januari nog maar 22.

De uitspraak van de kantonrechters komt op een onhandig moment: de gevolgen van de kredietcrisis beginnen de arbeidsmarkt te raken. Door de vergrijzing en het grote aantal vacatures is er geen reden tot paniek. Maar er zullen ongetwijfeld bedrijven zodanig in de problemen komen dat ze er niet aan ontkomen om personeel te ontslaan. Dat bleek gisteren al uit onderzoek van KPMG onder een dwarsdoorsnede van het bedrijfsleven. Maar liefst 90 procent van de bedrijven gaat de komende tijd bezuinigen. Bij één op de vijf bedrijven is zelfs sprake van „harde saneringsmaatregelen”. Tijdelijk noch vast personeel zal daarbij buiten schot blijven.

Vakbonden reageren dan ook vol onbegrip op de timing van de kantonrechters. „Het is wel heel onhandig om juist nu, in deze economisch turbulente tijd, met dit plan te komen”, vindt Jeroen de Glas, voorzitter van FNV Jong. Het argument van de kantonrechters dat zeker jongeren op de huidige arbeidsmarkt weer snel een nieuwe baan vinden, noemt hij te kort door de bocht. „Dat je als twintiger sneller aan een nieuwe baan komt is misschien waar, maar de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt gaan momenteel erg snel, dus het is de vraag of het een steekhoudend argument is.”

„De kantonrechters stellen dat het voor jongeren gemakkelijker is om een nieuwe baan te vinden, maar dat is slechts een aanname”, zegt ook hoogleraar arbeidsrecht Irene Asscher-Vonk. „Er is geen objectief onderzoek aan te pas gekomen, het is niet bewezen.”

„Een fors deel van de werkende jongeren bestaat bovendien uit flexwerkers, zonder recht op wat dan ook”, zegt FNV’er De Glas. „En de groep die wel een vaste baan heeft, gaat nu 50 procent achteruit in de ontslagvergoeding. Jongeren worden benadeeld.”

De vakbond beraadt zich op de toekomst. De Glas: „Het is de rechterlijke macht die een uitspraak doet, daar verander je weinig aan. Maar we broeden op plannen om de positie van jongeren te verbeteren, door scholing bijvoorbeeld. Verder kunnen we alleen maar hopen dat rechters de formule niet rigide gaan toepassen.”