Bijna iedereen zwijmelt weg bij nieuwe president

Op diverse plekken volgden Nederlandse politici vannacht de Amerikaanse presidentsverkiezingen. „Deze verkiezing is voor de wereld belangrijker dan voor de VS.”

Het vlagvertoon was traditioneel Amerikaans: over de balustrades van de centrale Kurzaal hingen gigantische doeken met de symbolen van iedere Amerikaanse staat. De muffins waren daarentegen opvallend klein op het ‘presidentsontbijt' in het Scheveningse Kurhaus.

Weinig uitbundig was ook de wijze waarop de Amerikaanse ambassademedewerkers het nieuws van de verkiezingsnacht op zich lieten inwerken. Hun Republikeinse baas zal waarschijnlijk al in januari worden vervangen door een Democraat.

Op enige piëteit van de aanwezige Nederlandse politici hoefde zo’n teleurgestelde Amerikaan vanmorgen niet te rekenen. Die tuimelden over elkaar heen met hun loftuitingen aan de nieuwe president.

„Uitzinnig blij” is Alexander Pechtold, fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer. „Een opluchting voor de hele wereld”, zegt z’n PvdA-collega Mariëtte Hamer. Arie Slob, fractievoorzitter van de ChristenUnie, meent dat met de verkiezing van de zwarte Obama „een eeuwenoud onrecht wordt overwonnen”.

De aanwezige Amerikanen kijken met enige verbazing naar zoveel euforie. „Ik heb het geprobeerd uit te leggen”, zegt de Amerikaanse juriste Gisson Azarnia. „Maar mijn vrienden in Amerika geloven het gewoon niet als ik vertel met hoeveel intensiteit Nederlanders de afgelopen weken deze verkiezingen hebben gevolgd.”

Tweede Kamerlid Sybrand van Haersma Buma (CDA), getooid met een glimmende das waarop de Amerikaanse vlag is afgebeeld, begrijpt het wel: „Deze verkiezing is voor de wereld belangrijker dan voor de VS.” Een boude bewering, dat vindt ook hijzelf, maar ja, het is nu eenmaal zo: de hele nacht had hij een gevoel dat hij nooit eerder heeft ervaren bij een presidentsverkiezing: „Dit is een les in democratie, voor iedereen in de wereld. Een bijzonder moment, dat als een weldadige mokerslag kan werken voor de gespannen verhoudingen in de wereld.”

Partijgenoot Henk Jan Ormel, met manchetknopen van de Amerikaanse Senaat, is minder uitgelaten. Tot voor kort hoopte de voorzitter van de buitenlandcommissie in de Kamer op een overwinning van McCain: „Het consensusdenken dat Obama voorstaat, en dat hier ook populair is, volstaat niet in de omgang met landen als China.”

De confrontatiepolitiek van Bush was volgens Ormel zo slecht nog niet. „Ik denk dat de geschiedenis milder over Bush zal oordelen dan wij nu doen.”

Pas toen Ormel twee weken geleden met een Kamerdelegatie door het islamitische Indonesië reisde, zag hij hoezeer de intens populaire Obama de mondiale betrekkingen als president zou kunnen dienen. Daarmee sluit hij aan bij minister Verhagen van Buitenlandse Zaken (CDA), die vanmorgen wees op die kracht van Obama. Door zijn boodschap van verandering biedt de nieuwe president Europa een kans om, samen met de VS, de problemen in de wereld aan te pakken, aldus Verhagen.

Eigenlijk was er vannacht nog maar één Kamerlid dat openlijk bleef hopen op een overwinning van John McCain. De reis naar Indonesië die Ormel op andere gedachten bracht, had Hans van Baalen (VVD) níét van standpunt doen veranderen.

In een kolkende Amsterdamse Melkweg vertelde het Tweede Kamerlid over zijn niet aflatende steun aan de buitenlandse politiek die Bush acht jaar voerde. Voor een zaal vol jonge Obama-aanhangers, talrijke politici en Amerika-commentatoren zorgde de VVD’er in ieder geval voor nog wat tegenspraak. Hij benadrukte zich niet verwant te voelen met de Republikeinen, maar McCain in deze tijd van crisis de betere kandidaat te vinden.

D66-leider Pechtold (D66), die wél hoopte op een overwinning van Obama, kwam Van Baalen een beetje tegemoet. Hij voorspelde dat Obama slechts één termijn is gegund als president.

Volgens Pechtold heeft Obama te veel beloftes gedaan gemaakt die hij, „met de moeilijke economische situatie van het moment, niet zal kunnen waarmaken.”

Femke Halsema, fractieleider van GroenLinks in de Tweede Kamer, had geen boodschap aan dit soort kanttekeningen. Bij haar was liefde in het spel, vertelde ze in de Melkweg. „Kalverliefde. Het ging al mis bij de eerste keer dat ik hem zag spreken. Het is niet rationeel en ik heb me er ook tegen verzet, maar tevergeefs: ik was op slag verliefd op hem.”

Zo verhit was staatssecretaris Aboutaleb (Sociale Zaken, PvdA) niet, al maakte ook hij zichzelf klein tegenover de nieuwe Amerikaanse president. De man die al her en der ‘Obama aan de Maas’ is genoemd, wil niet meer horen van de vergelijking die wordt gemaakt tussen hem en Obama: de eerste zwarte Amerikaanse president met buitenlandse wortels en de eerste allochtoon die het schopt tot burgemeester van een grote Nederlandse stad. „Vergeleken met Obama ben ik maar een kleine jongen.”

Maar is Aboutaleb in Nederland geen voorbeeldfiguur voor immigranten, zoals Obama dat in de Verenigde Staten is voor de zwarte bevolking?

„Goed, als ik die discussies lees op de website Maroc.nl, zie ik wel dat er een emancipatoire werking uitgaat van mijn benoeming. Dan denk je wel: dit is net als Obama die in Amerika miljoenen zwarten een nieuw geloof in eigen toekomst geeft.”