SPD-regering in Hessen niet gelukt

Een poging van de sociaal-democratische SPD om in de Duitse deelstaat Hessen de macht te grijpen door samenwerking met ultralinks is pijnlijk mislukt. Dat kan gevolgen hebben voor de politiek in heel Duitsland.

De sociaal-democratische lijsttrekker Andrea Ypsilanti, die zich vandaag tot nieuwe minister-president van Hessen had willen laten kiezen, verwierf op de valreep te weinig steun in haar eigen partij om haar doel te verwezenlijken. Ypsilanti wilde een uiterst omstreden samenwerking aangaan met Die Linke, zodat ze de zittende christen-democratische premier Roland Koch (CDU) kon opvolgen.

Vier SPD-fractieleden in Hessen lieten gistermiddag weten het oneens te zijn met Ypsilanti’s plan voor een Hessense minderheidsregering van SPD en Groenen met ‘gedoogsteun’ van de linkse partij Die Linke. Die komt voort uit de communistische eenheidspartij van de vroegere DDR en wordt door veel Duitsers als regeringsonbekwaam gezien.

Ypsilanti zei „grenzeloos teleurgesteld” te zijn in het afhaken van haar fractieleden. Ze heeft maandenlang gewerkt aan het verwerven van steun voor haar plannen. Haar meerderheid in het Hessense parlement zou vandaag uiterst klein zijn geweest: precies één stem. Door het wegvallen van de dissidente SPD’ers gaat de stemming voor een nieuwe premier niet door. De fractieleden van Ypsilanti zeiden „verscheurd” te zijn geweest door enerzijds hun loyaliteit aan de partij en de lijsttrekker, en anderzijds hun mening en vrije mandaat als afgevaardigde. Uiteindelijk woog het laatste zwaarder.

De SPD van Ypsilanti (51) was de winnaar van de deelstaatverkiezingen in januari. Na telling van de stemmen bleek geen enkele ‘klassieke’ coalitie mogelijk, mede doordat Die Linke de kiesdrempel in Hessen had gehaald. Ypsilanti, die tijdens de campagne had gezegd niet met Die Linke te zullen samenwerken, zocht toch de steun van die partij om aan de macht te komen. Deze woordbreuk is haar zwaar aangerekend.

Hessen ontwikkelde zich tot een proeftuin voor de landelijke politiek. Hessen is een belangrijke deelstaat, met Frankfurt als financieel centrum en economische aanjager. Ypsilanti’s experiment werd weliswaar door de landelijke SPD-top afgewezen, maar ze mocht wel doorgaan. Het op het laatste moment afhaken van de Hessense SPD’ers is gisteren in de Berlijnse partijcentrale met onbegrip ontvangen. Partijvoorzitter Franz Müntefering sprak van „een moeilijke dag”.

De rechterflank van de SPD, die niet met Die Linke wil samenwerken, is van mening dat het zo ver niet had mogen komen, en dat de partijtop eerder had moeten ingrijpen. Politieke tegenstanders hekelen de dubbele opstelling van de sociaal-democraten in dezen.

Ypsilanti’s politieke toekomst hangt na de nederlaag aan een zijden draad. Hoe Hessen geregeerd zal worden is nog onduidelijk. Andere coalities zijn mogelijk; nieuwe verkiezingen zijn waarschijnlijker. In dat laatste geval kan de SPD volgens politicologen worden afgestraft voor wat nu al het ‘Ypsilanti-debacle’ heet.