Fake Show scheidt onzin en realiteit

Jon Stewart scoort met zijn Daily Show in verkiezingstijd 3,6 miljoen kijkers in de VS.

Door een combinatie van satire, grofheid en ernst steeg zijn populariteit alleen maar.

Barack Obama liet zich afgelopen woensdag via een satellietverbinding interviewen door Jon Stewart in het Amerikaanse satirische nieuwsprogramma The Daily Show. „Het zegt iets, denk ik, over de status die dit programma heeft bereikt”, zei Stewart met een strak gezicht. „En misschien ook over mezelf. Na zoveel jaar hard werken. Een interview, daags voordat deze man tot president zou kunnen worden gekozen.”

In september won de Daily Show voor de zesde keer op rij een Emmy Award, de belangrijkste Amerikaanse tv-prijs, in de categorie komedie. Naar het interview met Obama keek vorige week een recordaantal van 3,6 miljoen Amerikanen.

De Daily Show begon in 1996 op de toen bescheiden Amerikaanse kabelzender Comedy Central. Met de komst van Stewart (45) als presentator en hoofdredacteur werd het programma vanaf 1999 politieker en populairder. Vooral onder jongeren, die door serieuze media maar moeizaam worden bereikt.

De show lijkt een gewoon actualiteitenprogramma. Gekleed als keurige nieuwslezer bespreekt Stewart vier keer per week het nieuws. Een team van correspondenten en analisten zorgt voor de duiding en de half uur durende aflevering eindigt met een vraaggesprek met een politicus, schrijver, journalist of andere beroemdheid. Al in 2003 noemde het tijdschrift Newsweek het programma „de coolste pit stop op televisie”.

De Daily Show wordt sinds 2007 uitgezonden op Comedy Central Nederland. Daarnaast is er een wekelijkse compilatie van de hoogtepunten in een zogenoemde ‘global edition’ op CNN. Op die nieuwszender worden kijkers vooraf gewaarschuwd: „De show die u gaat bekijken, is een nieuwsparodie. De verhalen zijn niet op feiten gecontroleerd. De verslaggevers zijn geen journalisten en de meningen zijn niet goed doordacht.”

De presentator, een komiek die zijn programma een fake news show noemt, geniet echter meer vertrouwen van het Amerikaanse publiek dan presentatoren van nieuwsmedia die juist betrouwbaarheid willen uitstralen.

Stewart maakt de Daily Show om te vermaken, maar ook ergernis is een belangrijke drijfveer. De blikken van verbazing, afschuw en woede die hij etaleert als hij de beelden aan elkaar praat, tonen zijn kijk op de wereld. Hij schrikt er niet voor terug om tegen mensen te zeggen dat ze gek zijn, hun opmerkingen belachelijk te noemen en fuck you te zeggen na een speech van Sarah Palin. De presentator wordt geroemd om zijn bull shit monitor, de radar waarmee hij alle gemanipuleerde onzin van de werkelijkheid weet te scheiden.

Zijn programma is groot geworden met compilaties van videomateriaal die de inconsequentie en hypocrisie van politici en media blootleggen. Zo werd een speech van presidentskandidaat John McCain tijdens de Republikeinse partijconventie in september in stukjes geknipt en vergeleken met die van George W. Bush voordat hij president werd. De beelden, die naast elkaar werden uitgezonden, toonden dat beide mannen exact hetzelfde beloven. Zo’n productie ondermijnt de pogingen van McCain om zich los te maken van de huidige president.

Terwijl Stewart zich afzet tegen de manier waarop politiek en journalistiek werken, lijkt zijn satirische nieuws juist steeds dichter bij de echte journalistiek te staan. Toen het onderzoekscentrum Pew vorig jaar onderzocht welke journalist Amerikanen het meest waardeerden, kwam Stewart op de vierde plaats. „Is Jon Stewart de meest vertrouwde man in Amerika?” vroeg The New York Times deze zomer in een artikel.

Liesbet van Zoonen, hoogleraar media en populaire cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, deed onderzoek naar de invloed van populaire cultuur op de politiek en bekeek daarvoor ook de Daily Show. „Door niet alleen kritisch te zijn jegens politici maar ook tegenover journalisten, plaatst Stewart zichzelf buiten de kaasstolp van Washington”, zegt Van Zoonen. „Daarom wordt hij vertrouwd en geloofd.”

De speciale verkiezingsuitzending van The Daily Show is morgen om 20.25 te zien bij Comedy Central. Zie ook: www.thedailyshow.com