Drankcoma? Iets voor de kinderarts

De arts Nico van der Lely wil dat ouders hun kinderen verbieden alcohol te drinken.

Steeds meer jongeren krijgen steeds jonger alcoholvergiftiging.

Een kinderarts die naast zijn werk in het ziekenhuis het land afreist om op middelbare scholen ouders voor te lichten over de risico’s van alcohol voor kinderen. Dat wekt de nieuwsgierigheid: de aula van de Christelijke Scholengemeenschap Walcheren in Middelburg is afgeladen met ouders wanneer Nico van der Lely, kinderarts bij het Reinier De Graaf Gasthuis in Delft, komt spreken.

Er is dan ook wat aan de hand. Sinds 2000 is het aantal tieners dat met een alcoholvergiftiging in coma het ziekenhuis werd ingereden met 126 procent toegenomen. Nederlandse tieners drinken hun eerste alcoholhoudende drankje: 47 procent van de 12-jarigen had al minstens een glas alcohol gedronken, blijkt uit cijfers van het Trimbos instituut.Niet stiekem met vrienden maar met ouders die hun dertienjarige kind tijdens Oud en Nieuw een glas champagne inschenken. „Moet toch kunnen?”

Ouders die bijvoorbeeld met Oud en Nieuw hun kind een glas champagne inschenken, dat moet toch kunnen? „Dus niet”, zegt Van der Lely. „Ouders onderschatten de gevaren van alcohol. Als een kind eenmaal heeft gedronken staat de deur wagenwijd open om met vrienden nog meer te drinken. Verbieden dus. Nee is nee.” Het verrast merkbaar de aanwezige vaders en moeders, die al fluisterend met elkaar beginnen te discussiëren.

Een noodzakelijke discussie, vindt Van der Lely. Want hij zag zichzelf door de toenemende gevallen van alcoholvergiftiging genoodzaakt een alcoholpolikliniek op te zetten om kinderen effectiever voor te lichten. De eerste in Nederland.

In zijn kliniek staat de nazorg centraal. Nadat de jonge patiënt uit zijn of haar coma is ontwaakt gaat een team van pedagogen en psychologen met het kind aan de slag om herhaling te voorkomen. De kinderpsycholoog onderzoekt welke schade de alcohol bij de onvolgroeide hersenen heeft aangericht en samen met pedagogen bekijkt de patiënt internetsites die laten zien wat de gevolgen van die schade zijn. Ouders worden intensief betrokken bij deze gesprekken. De schok die een alcoholvergiftiging bij de patiënt teweegbrengt zou er voor moeten zorgen dat het niet nog eens gebeurt. Inmiddels proberen ziekenhuizen in Leeuwarden, Veldhoven, Eindhoven en Hoorn deze methode uit.

De slachtoffers van ‘comazuipen’ worden met een gemiddelde leeftijd van dertien jaar jonger terwijl de alcoholpromillages hoger worden, volgens Van der Lely. In 2001 hadden zijn patiënten gemiddeld een promillage van 1,1. In 2007 was dat 1,8. „Dat laat zien dat nu meer in een kortere tijd wordt gedronken dan een paar jaar geleden”, zegt hij.

Van Lely vreest voor hersenbeschadiging bij de tien- tot veertienjarigen. „Na drieëntwintig jaar zijn hersenen pas volgroeid. Alcohol stopt de groei van hersenen. Kinderen die nog aan hun groeispurt moeten beginnen zullen na een vergiftiging blijvend met zwaar beschadigde hersenen rondlopen, die significant kleiner zijn dan die van leeftijdgenoten die niet drinken. De toekomst die ze hadden kunnen hebben krijgen ze niet omdat hun denk- en leervermogen is aangetast.”

Naast de hersenbeschadiging wordt ook de kans groter dat kinderen later alcoholist worden. „De hersenfuncties die gevolgen en gevaren kunnen inschatten zijn namelijk onderontwikkeld gebleven”, aldus Van der Lely.

Kinderarts Hester van Wieringen van Mesos Medisch Centrum uit Utrecht vreest juist voor jonge meisjes, die steeds meer drinken. „Als zulke meisjes later in verwachting raken is het de vraag of ze ook tijdens de zwangerschap van de drank kunnen afblijven. Zo niet, dan bestaat de kans dat hun kind wordt geboren met het foetaal alcoholsyndroom (FAS)”, zegt Van Wieringen.

Kinderen met FAS hebben onderontwikkelde hersenen. „Er zijn in Nederland weinig kinderen met volledige FAS. Maar als we het drankgedrag onder jongeren niet tegengaan zou dat kunnen veranderen”, aldus van Wieringen. Maar drankgebruik veranderen is bijzonder lastig. Van der Lely: „Kinderen hebben meer geld, de drank is voorradig en een uitgekiende marketing van alcoholproducenten wordt op ze losgelaten.”

Het grootste deel van de oplossing ligt daarom bij de ouders. Volgens de arts polderen vaders en moeders te veel met hun kroost. Compromissen – ‘als jij niet rookt betalen we je rijbewijs’ – halen niet veel uit. Regels en duidelijkheid voorkomen dat jongeren problematische drinkers worden.

Haske van der Vorst, psychologe en onderzoekster aan de Radboud universiteit in Nijmegen, deed onderzoek naar de invloed van ouders op het drinkgedrag van hun kinderen en concludeerde hetzelfde. „Kinderen nemen ook gedrag over. Als ouders zelf veel drinken dan denkt hun kind dat het normaal is om dagelijks te drinken”, zegt Van der Vorst.

Lees een artikel over een bierkeet via nrcnext.nl/links

    • Sander Zurhake