'Ben Hur': zelfs om slappe lol daverend lachen

Theater Ben Hur, door De Ploeg. Gezien: 3/11 Theater Carré, A’dam. Tournee t/m 31/1. Inl. 020-4211221; bostheaterproducties.nl ****

De wereldberoemde wagenrennen uit de film Ben Hur kunnen heel eenvoudig op het toneel worden nagedaan. Zeven spelers die in paardendrafjes, met opgeheven knieën, voor- en achterwaarts hollen, terwijl twee anderen op een verhoging met de zwepen knallen – dat roept alle beelden op die men maar wil zien. Net zoals de galeislaven hier alleen maar hun hoofden, roeispanen en blote schouders boven een scherm hoeven uit te steken om de illusie te wekken van beulswerk op volle zee. Meer heeft De Ploeg in elk geval niet nodig om Ben Hur te spelen.

De Ploeg is de af en toe opduikende gelegenheidssamenwerking van het cabarettrio NUHR (Peter Heerschop, Viggo Waas en Joep van Deudekom) met de theatermakers Han Römer, Titus Tiel Groenestege en Genio de Groot. En deze keer zijn er ook nog drie gasten bij: Beppie Melissen, Sophie van Winden en Erik van Muiswinkel, wiens gestalte in de titelrol die van Charlton Heston in de film evenaart. Negen spelers, kortom, in een spectacle coupé dat in razende vaart de bijbels bedoelde intrige vermengt met een hedendaags familieverhaal waarin verraad tussen vrienden eveneens een hoofdrol speelt.

Zo opent deze Ben Hur verrassenderwijs met het al vaker door De Ploeg vertolkte gezinnetje Van der Ploeg dat tijdens het kerstontbijt onverwacht bezoek krijgt van vader, moeder en dochter Van de Akker. De vaders zijn vrienden van vroeger, maar nu gebrouilleerd door een vete die hoognodig uit de wereld moet. En hun twistgesprek belandt met een gehaaide draai midden in het door de Romeinen bezette Judea, waar Ben Hur vergeefs tracht tegelijk vrienden te blijven met het Joodse verzet („Schijt aan de riolering!”) en zijn Romeinse kompaan Messala.

Wat daarop volgt, is een serie karikaturale sketches die het oude verhaal helder samenvatten, ook voor wie het boek nimmer las en de film nooit zag. Luid en lawaaiig, in een meedogenloos tempo en met een spervuur aan grappen, waarvan ook de allerslapste zo krachtdadig worden gedebiteerd dat er daverend om te lachen valt.

In de ingenieus gechoreografeerde regie van Moniek Merkx biedt deze Ben Hur een cavalcade aan komische hoogtepunten. Zoals een doolhofachtige scène met doeken waarachter het verzet zich verstopt („Hé! Hur! Hier!”), een als Sinterklaasintocht gespeelde aankomst van een Romeins heerser, compleet met een hoofdjood en een soort Dieuwertje Blok, een marktscène op het hoog-absurdistische niveau van het filmepos Monty Python’s Life of Brian, het Cruyff-commentaar in het stadion, een actrice die er telkens een musical van wil maken, en een Romeinse orgie waarin de deelnemers zich bewegen als scabreuze draaiorgelpoppen.

En niet te vergeten dus die wagenrennen.