Wagneriaanse Bruckner bij Van Zweden

Klassiek Radio Filh Orkest/J. van Zweden. 1/11 Concertgebouw A’dam. Radio 4: 4/11, 20 u. ****

Jaap van Zweden is na Bernard Haitink uitgegroeid tot de personificatie van het traditionele Amsterdamse concertrepertoire: Bruckner en Mahler. Zijn Bruckners en Mahlers maken hier veel indruk, maar ook in Dallas, waar hij chef-dirigent is, en bij gastdirecties in Londen en Chicago. Zijn uitvoering van Bruckners Vijfde bij het Chicago Symphony Orchestra werd zelfs rechtstreeks vergeleken met die van Sir Georg Solti.

Met het Radio Filharmonisch Orkest werkt Van Zweden aan een Brucknercyclus die op cd verschijnt bij het Exton-label. Zaterdag was het in de Matinee de beurt aan de Achtste symfonie van Bruckner. Ook met dit anderhalf uur durende werk bevestigde Van Zweden zijn meesterschap in dit repertoire dat hij zo vaak als violist onder andere dirigenten heeft gespeeld, maar waarop hij een volstrekt persoonlijke kijk heeft.

Van Zweden maakte het immense werk maximaal onderhoudend door het zoveel mogelijk reliëf te geven. Terwijl hij de balans en intensiteit in stand hield, varieerde hij in tempo, frasering, klank en transparantie: van flinterdunne vioolpassages tot een orgelend Bruckneriaanse orkestklank. Van Zweden lette op de speelse details, maar bouwde via magnifieke climaxen en het Scherzo ook aan het majestueus ademende geheel door steeds te letten op de horizon.

Van Zweden lichtte vooral de Wagner-fan Bruckner uit, ook als de Wagner-tuba’s zwegen. De aanduidingen ‘feierlich’ in het derde en het vierde deel nam hij zeer letterlijk, zodat het feestelijk schetterende slot klonk als een overweldigende aankondiging van zijn Matinee in februari met Wagners Die Meistersinger von Nürnberg.