Herfstlicht

Het wordt kouder en donkerder. Het eerste ijs is van de voorruiten gekrabd, de schemering valt vroeger in en gesprekken gaan alleen nog over een manisch-depressieve beurs.

En dan is het Diwali. De naam komt van dipa’awalii, Sanskriet voor ‘rij lichtjes’. Hij verwijst naar de aardewerken olielampjes (diya) die worden aangestoken ter verwelkoming van Lakshmi, bruid van Vishnu en godin van licht, schoonheid en voorspoed. Met haar komst vieren hindoes de overwinning van het licht over de duisternis, van het goede over het kwade, van warmte over kou, van kennis over onwetendheid. En het begin van een nieuw jaar.

Diwali is het populairste feest van de hindoekalender. Het wordt gevierd op de laatste drie dagen van de maand Ashwin en de eerste twee dagen van Kartika. Volgens de gregoriaanse kalender valt het, afhankelijk van de nieuwe maan, in oktober of november. Dit jaar was het Diwali van 28 oktober tot 1 november.

In India en Suriname is Diwali een nationale feestdag en die wordt buitenshuis gevierd, met grootse straatverlichting en vuurwerk. Op het Onafhankelijkheidsplein in Paramaribo stak president Venetiaan vorige week de megadiya aan. Hindoestanen in Nederland vieren het feest in huiselijke kring, met lampjes, lekker eten en goede wensen.

Carun Mahtabsing is een pandit, een kenner van de oude teksten, die is verbonden aan de tempel Shiv Mandir in Rotterdam. „Wij vieren de komst van Lakshmi”, vertelt hij, „omdat zij de mensen voedsel en rijkdom schenkt. We maken het huis schoon en bereiden hapjes en drankjes voor wie er maar langskomt. Voor de schemering invalt worden de lampjes aangestoken. Daarna bellen we met familieleden en vrienden of we gaan op bezoek om elkaar Subh Diwali, rijkdom en wijsheid, te wensen. Het is ook een feest van verzoening; ruzies worden bijgelegd.”

Diwali heeft meer gemeen met Kerstmis dan alleen de lichtjes. „Ook dit religieuze feest wordt misbruikt door de commercie”, zegt pandit Mahtabsing. „Er worden feesten georganiseerd waarvoor kaarten worden verkocht. De winkels proberen ervan te profiteren door de prijzen van bloemen te verhogen, want die worden veel gebruikt met Diwali.”

Vorig jaar wilde Holland Casino een graantje meepikken met een op Hindoestanen gerichte Diwali-actie. De pandit: „Lakshmi mag dan geluk brengen, gokken is taboe voor hindoes. Dit zijn uitwassen.”