De Nederlandse Muziekdagen

„Ik woon nu bijna vijfentwintig jaar in Engeland. Het Fonds voor de Scheppende Toonkunst heeft zich daarom wel eens afgevraagd of ik nog wel een Nederlandse componist ben. Ik weet niet of er typisch ‘Nederlandse’ muziek bestaat, of er iets ‘Nederlands’ aan mijn muziek is. Maar ik krijg bijna al mijn compositieopdrachten vanuit Nederland, en ben er dus vaak voor repetities en uitvoeringen. Als dat mij een ‘Nederlandse componist’ maakt, ben ik het wel.”

Componist en pianist Jan Vriend (1938) wordt deze week zeventig. Hij werd geboren in Benningbroek, Noord Holland, maar woont en werkt in het Britse Tetbury. Komend weekend is hij centrale componist op de Nederlandse Muziekdagen, die dit jaar voor het eerst plaatsvinden in het Muziekgebouw aan ’t IJ. Tussen nieuw en ouder werk van Nederlandse en in Nederland woonachtige componisten, klinken er zes composities van De Vriend, waaronder vier wereldpremières.

„Dat ik destijds naar Engeland vertrok, had twee redenen. Ten eerst ontmoette ik mijn Engelse vrouw. Maar ik was ook erg gedeprimeerd over het Nederlandse muziekleven. Ik vond dat er een gebrek aan ‘binnenkant-interesse’ in de muziek was. In de muziekwereld werd gepraat over politiek, maar eigenlijk nooit over muziek. Ik had interesse in hoe muziek wérkt, hoe zij een luisteraar overkomt. Wat een stuk spannend, mooi, lelijk, avontuurlijk maakt.

„De Nederlandse gecomponeerde muziek van nu houd ik een beetje in de gaten. Naarmate ik ouder word, ga ik minder naar concerten, en raak de draad dus een beetje kwijt. Ik ben lid van componistenvereniging C96 en ontmoet veel collega’s op hun vergaderingen, maar dat betekent absoluut niet dat ik al hun muziek ken. En ik vermoed sterk dat een heleboel mensen daar elkaars muziek ook niet of half kennen. Er wordt onderling ook nauwelijks over muziek gepraat, er lijkt bijna een vrees te bestaan om het over de ‘binnenkant’ te hebben.

„Voor de Nederlandse Muziekdagen ligt daar misschien een taak, maar het is een veel te kort festival om echt wat te laten gebeuren. Ik vind het goed dat er tijd wordt uitgetrokken voor discussies. Juist nu er in de muziekwereld een slachting plaatsvindt, met allemaal ensembles die eruit gedonderd worden, moeten we ook eerlijk naar onszelf kijken.

„Wat daarbij erg belangrijk is, is wat ik ‘musical literacy’ noem – het muzikale equivalent van geletterdheid. Dat slaat niet op triviale kennis over componisten en hun leven, maar op hoe je naar een stuk kunt luisteren, en wat er allemaal in gebeurt. Muziek moet weer iets worden waarover serieus kan worden gepraat.

„Ik kijk uit naar de wereldpremière van mijn pianoconcert Echo 13.7. Daar zit zoveel in. Pianist Ralph van Raat, die de première speelt, hoort er van alles in, van Beethoven en Chopin tot Bartók. Hij stuurde me net een mail. ‘Fantastisch stuk, geweldig, zo on-Nederlands, maar aan de andere kant ook weer een beetje Nederlands, maar dan in de positieve zin.’ Wat hij daarmee bedoelde, hoop ik deze week van hem te horen.”

7 t/m 9/11 Muziekgebouw aan ’t IJ, A’dam. Inl. nederlandsemuziekdagen.nl.