'Jon, ik ben hier in Florida om stemmen te winnen'

Komische talkshows zijn boeiender voor het publiek dan politieke analyses. Door Tina Fey’s persiflage is Sarah Palin zelf een comedyact geworden.

Komische programma’s als The Daily Show van Jon Stewart nemen de tijd om terug te blikken op het nieuws. Dat heeft deze presidentsverkiezingen grappige momenten opgeleverd. Neem Joe the Plumber, op wie John McCain en Sarah Palin hun laatste hoop vestigen. Alle media besteedden er aandacht aan, maar Jon Stewart liet deze week in een snelle montage zien dat Joe niet alleen staat. In toespraken van Palin had zijn redactie verwijzingen gevonden naar andere voornaam-beroepcombinaties, tot Christina the Florist aan toe. „Wat is dat toch met die Republikeinen”, riep Stewart uit. „Moeten we terug naar de Middeleeuwen? Hallo, ik ben Jon van de Smederij.”

Zoiets maakt op het tv-publiek meer indruk dan de zoveelste analist die een inhoudelijk vervlakking van de campagne signaleert. Stewarts dagelijkse show van een klein half uur op Comedy Central is deze verkiezingstijd ook op Comedy Central in Nederland.

Komische talkshows zijn belangrijk in Amerika. David Letterman maakte in zijn talkshow een running gag van McCain omdat die op het laatste moment afzegde. McCain beweerde dat hij wegens de kredietcrisis geen tijd had om vanuit Washington naar Lettermans studio’s in New York te komen, maar zat die avond wel in een ander nieuwsprogramma. Elke dag moest de Republikein het ontgelden in de openingsmonoloog. Toen McCain na twee weken eindelijk verscheen, kon hij niets anders mompelen dan: „I screwed up.”

Zoiets kost kiezers.

Stewarts fans zijn vooral pro-democratisch, zo ondervond Obama, woensdag op verkiezingspad in Florida en ’s avonds via een straalverbinding live te gast in The Daily Show. Stewart zei dat veel mensen na hun pensioen in Florida gaan wonen. „Je kan die verkiezingsbijeenkomst beter vroeg houden. Ze willen ’s avonds tv kijken en op tijd zijn voor de vroegevogelkorting in het restaurant.” „Daar geef ik geen commentaar op, Jon”, zei Obama. „Ik ben in Florida om stemmen te winnen.”

Niet alleen komische talkshows zijn belangrijk bij deze verkiezingen. Het oude Saturday Night Live, een wekelijks comedyshow met veel typetjes à la Koefnoen, speelde dit jaar een grote rol sinds Sarah Palin op het toneel verscheen. Oud-medewerkster Tina Fey ontdekte dat ze een griezelig perfecte Palin kon neerzetten en vroeg of ze mocht terugkomen in het programma. Gewapend met echte citaten van Palin zette ze de maverick schoonheidskoningin uit Alaska zo perfect neer, dat die zelf een comedyact begon te lijken.

Het antwoord van Palin kwam na een paar weken in Saturday Night Live zelf. Moedig en briljant was het moment waarop ze de gespeelde persconferentie binnenliep, waar Fey haar met en haar versprekingen, gebaartjes en domheid persifleerde. Het moment dat ze elkaar op weg naar het spreekgestoelte passeerden, was een surrealistisch hoogtepunt.

Misschien is het een stap in de ‘medialisering’ van de politiek, maar Stewarts programma is een bewijs dat politiek voor elk publiek een goed onderwerp kan zijn. Het succes van de show betekent ook dat politici nu graag in het programma willen. Toen The Daily Show acht jaar geleden voor het eerst specials in CNN-stijl ging maken over de verkiezingsstrijd tussen Bush en Gore kregen ze haast niemand te spreken.

In het gesprek met Obama vroeg Stewart woensdag ook naar het Bradley-effect, het fenomeen dat blanken uiteindelijk niet op een zwarte kandidaat zullen stemmen. „Hoe is dat met u”, vroeg Stewart. „U bent zelf half blank. Bent u niet bang dat in het stemhokje uw witte helft zal beslissen dat...?” „Ik ben in therapie geweest en ik denk dat het me lukt op 4 november de juiste stem uit te brengen”, antwoordde Obama lachend.