Japan voert het verkeerde beleid

Als een lage rente en een hoog overheidstekort de weg zouden wijzen naar economische groei, zou Japan wereldleider zijn. Dat is niet zo, maar de Japanse autoriteiten lijken niet over betere ideeën te beschikken.

Daarom komt de reactie van het land op de groeivertraging van de economie neer op meer van hetzelfde. De rente werd deze week verlaagd van 0,5 naar 0,3 procent. Maar met een inflatie van 1,5 procent was de oude rentestand al beter dan gratis. De Japanse rente is sinds juli 1995 niet meer boven de 1 procent geweest, zonder tot veel inflatie en groei te hebben geleid. De jongste renteverlaging zal niets wezenlijks veranderen.

Hetzelfde geldt voor het recente stimuleringspakket van 5 biljoen yen (50 miljard dollar), dat overeenkomt met 1,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Japan is goed bekend met grote begrotingstekorten. Naar verwachting zal de staatsschuld dit jaar een niveau van 204 procent van het bbp bereiken, het hoogste van de toonaangevende economieën in de wereld. Daar staat tegenover dat de Japanse groei tien jaar lang is blijven steken op 1,2 procent – het laagste peil van de rijke landen – aldus zakenbank Goldman Sachs.

Voorstanders van het Japanse ‘plankgas’-beleid betogen dat dit ergere ontwikkelingen heeft voorkomen, en dat ook zal blijven doen. Een deel van het jongste pakket maatregelen zal in de vorm van uitkeringen van 60.000 yen de huishoudens ten goede komen. Maar dit argument maakt een povere indruk, bijna twee decennia na de instorting van de Japanse aandelen- en huizenmarkten. Er is ook een tegenargument: een vergrijzende en sparende bevolking zou meer uitgeven als de rente-inkomsten hoger waren.

Japans positie als internationale netto-crediteur heeft het land niet behoed voor de wereldwijde opschoning van de balansen. Angstige beleggers brengen yen terug, waardoor de wisselkoers van de munt stijgt ten opzichte van de dollar en de euro. Dat is vervelend voor exporteurs, die toch al te kampen hebben met de wereldwijde groeivertraging.

Aan de andere kant van de Stille Oceaan zitten de VS gevangen in hetzelfde web. Beleidsmakers kopiëren – en proberen verbetering te brengen in – de Japanse methoden voor het omgaan met beurscrashes en failliete banken.

Die benadering zou wel eens beter kunnen werken bij de weinig sparende Amerikaanse consument. Maar het is ook riskanter, omdat een te soepele geldverstrekking zou kunnen leiden tot een crediteurenstaking tegen de dollar. Als dat gebeurt, zullen de Amerikaanse autoriteiten hevig verlangen naar de ineffectiviteit van de Japanse.

Edward Hadas