Daling successierecht heeft dubbele bodem

Nederbelgen en Anglofielen opgelet. Listige belastingontwijking kan vanaf 2010 niet meer. Het kabinet wil dat u een spectaculaire daling van het successierecht financiert.

Wie rijk genoeg is kan zich onttrekken aan belastingheffing over erfenissen. Daardoor moeten andere belastingbetalers meer betalen. Zonder die belastingvlucht kan het toptarief van het successierecht dalen van 68 naar 40 procent. Ook hoeven partners vrijwel nooit meer successierecht te betalen. En daalt het aantal successieaanslagen voor kinderen met een kwart, hoeven de andere kinderen hooguit 20 procent belasting te betalen en hoeven ze dat pas vanaf 19.000 euro erfenis.

Bovendien daalt in dat geval de heffing bij bedrijfsopvolging binnen het gezin tot een 5 procent. Die maatregelen kan staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) bekostigen als de nu ontweken belasting wel wordt betaald.

Afgelopen donderdag wees de CDA-bewindsman er in de Tweede Kamer trots op dat hij dit toch maar mooi voor elkaar krijgt. De VVD verkettert de ‘sterfbelasting’ al decennia maar de verscheidene VVD-kabinetten konden nog geen procent van het tarief afknabbelen. Hoe lukt dat De Jager wel?

De tariefverlaging moet op 1 januari 2010 ingaan. Ze werd op deze plaats in grote trekken beschreven op 11 oktober. Het redactioneel commentaar van deze krant waarschuwde afgelopen dinsdag voor het afwentelen van de verlaging van de hoogste tarieven van het successierecht op bijvoorbeeld de inkomstenbelasting. Zo zou het kabinet specifiek voor de grootste erfenissen het verwerven van arbeidsloos inkomen fiscaal goedkoper maken en het verdienen van arbeidsinkomen fiscaal duurder. Wat is de enorme stroom misbruik van successierecht die de staatssecretaris over ruim een jaar wil stuiten? Een stroom die zijn voorgangers en de Tweede Kamer nooit heeft kunnen indammen.

Het gaat vooral om het misbruik van exotische rechtspersonen zoals de Jersey trust, de Liechtensteinse Treuhand, de Antilliaanse stichting particulier fonds en andere doelvermogens. In vooral Anglo-Amerikaanse landen zijn trusts gebruikelijke rechtspersonen waarin familievermogens of bedrijven kunnen worden ondergebracht, net zo goed als het stamslot of een tweede huis. Zo kan men versnippering over de erfgenamen voorkomen en blijft het familiekapitaal veilig in handen van één beheerder.

Het overhevelen van kapitaal naar de trust wordt als een gewone schenking belast. De waardestijging blijft evenwel buiten de greep van de fiscus. Dat is ook het geval als iemand vermogen dat voorzienbaar in waarde gaat stijgen (zoals een veelbelovend octrooi) overbrengt naar een trust. Dat kost een beetje schenkingsrecht maar later komt het kapitaal belastingvrij in handen van de erfgenamen.

De betrokkenen ‘verdienen’ dus het successierecht over de waardestijging. In de tussentijd betaalt niemand vermogensrendementsheffing (box 3 van de inkomstenbelasting). De staatssecretaris roept misbruik een halt toe door voortaan fiscaal net te doen of een dergelijke trust niet bestaat.

Een andere vorm van misbruik vereist emigratie naar bijvoorbeeld België. De Nederlander die daar minimaal tien jaar heeft gewoond, kan zijn vermogen belastingvrij in een trust onderbrengen. Vervolgens gaat hij weer in Nederland wonen, dichtbij zijn (klein)kinderen en gesubsidieerde zorg. Zowel voor box 3 als voor het successierecht heeft de fiscus dan blijvend het nakijken.

Het gaat voor alle doelvermogens om 12,5 miljard euro vluchtkapitaal. Als al deze mensen vanaf 2010 braaf hun successierecht en box 3 betalen, heeft de staatssecretaris 90 procent de tariefverlaging gefinancierd. Alleen in dat geval zijn het de huidige ontwijkers die opdraaien op voor de verlaging van het successierecht.

Maar laat iemand die al acht jaar in België woont en voor veel geld een fiscale constructie heeft opgetuigd zich als een mak schaap in de handen van De Jager drijven? Waarschijnlijk blijft hij in België wonen. Zo nodig is voor succesvolle sporters en vermogende zakenmensen een versnelde naturalisatie tot Belg een fluitje van een cent. Als dat gebeurt, draaien de werknemers en consumenten op voor de belastingverlaging.

Aertjan Grotenhuis

Meer informatie op www.nrc.geld