'Biolijm' neutraliseert bacteriegif, rood vlees versterkt de werking

Zelfs uit door antibiotica gedode bacteriën kunnen nog gifstoffen weglekken waar mensen ziek van worden. Daarom hebben Canadese onderzoekers een stof ontwikkeld die vrijgekomen toxinen van een agressieve variant van de darmbacterie Escherichia coli als het ware vastlijmt aan een in het bloed circulerend afweereiwit. Daardoor verliest het toxine zijn giftigheid. Het toxine-polymeer-eiwitcomplex wordt vervolgens opgegeten door fagocyterende cellen. De nieuwe stof kan zodoende de effectiviteit van antibiotica sterk vergroten (Proceedings of the National Academy of Sciences, 27 oktober).

E. coli is een normale bewoner van onze darmen en doet bijna nooit kwaad. De variant O157 kan echter fikse voedselvergiftigingen veroorzaken, die vooral bij kinderen tot ernstige complicaties (bloedarmoede en stollingsproblemen) kunnen leiden. De belangrijkste gifstoffen die O157 afscheidt zijn de zogeheten AB5-toxinen. Deze eiwitten bestaan uit twee subunits: A en B5. De eerste is de eigenlijke ziekteverwekker: hij vernietigt de interne structuur van besmette cellen. De B5, bestaand uit vijf identieke ketens, heeft een ondersteunende functie. Het in het bloed circulerende afweereiwit HuSAP kan de B5-subunit binden en zo het hele toxine ter vernietiging aanbieden aan fagocyterende cellen in de lever. Die binding is echter zwak. De Canadese onderzoekers ontwierpen daarom een molecuul dat zowel de toxinen als HuSAP heel stevig bindt, waardoor het toxine stabiel aan het afweereiwit wordt geklonken. Toxinen kunnen daardoor niet meer aan vernietiging ontkomen. Muizen die dodelijke doses coli-toxinen en het nieuwe molecuul ingespoten kregen, overleefden dit.

Doordat E. coli O157 van nature vooral bij runderen voorkomt, ontstaan veel vergiftigingen door het eten van rauw of onvoldoende gaar rundvlees. In Amerika, waar besmettingen vrij vaak voorkomen, spreekt men daarom wel van de hamburgerziekte. Rood vlees bevat volgens onderzoekers uit San Diego de suiker N-glycolylneuraminezuur (Nature, 30 oktober). Mensen kunnen deze stof niet aanmaken, maar hebben er wel receptoren voor in darmen en nieren. Nu blijkt dat de B5-subunit zich gemakkelijk aan N-glycolylneuraminezuur bindt. De toxinen blijven daardoor met hun B5 haken aan de plaatsen waar de suiker al zit, waarna de A-keten zijn verwoestend werk kan doen. Huup Dassen