Muziek beveiligd? Dat is een risico

De kopieerbeveiliging voor legaal gedownloade muziek blijft steeds vaker achterwege.

Kopers van beveiligde muziekbestanden krijgen daardoor echter problemen.

Legaal gedownloade muziek had tot voor kort altijd een kopieerbeveiliging. Steeds meer muziekwinkels laten dat achterwege. Maar oude kopieerbeveiligingen willen niet zomaar dood.

Dit jaar zijn Microsoft, Yahoo! en de Amerikaanse supermarktketen Wal-Mart uitgegleden over een bananenschil die ze zelf hebben neergegooid. Ze wilden de techniek Plays for Sure, een antikopieersysteem voor legaal gedownloade muziek, afschaffen. Ze verkopen namelijk geen muziek meer in deze vorm.

Maar vroegere kopers van dergelijke muziekbestanden zouden daardoor problemen kunnen krijgen. Hun eerder gekochte tracks zouden ze niet meer kunnen verplaatsen van het ene apparaat naar het andere. Dus niet naar een nieuwe mp3-speler, en ook niet naar een nieuwe pc.

Toen Apple in 2001 begon met de muziekwinkel iTunes, werd de muziek niet aangeboden in de meest gangbare vorm voor geluidsbestanden, mp3. In plaats van mp3 koos Apple ‘aac’ (advanced audio coding), gecombineerd met een eigen antikopieertechniek, FairPlay. Dit was afgedwongen door de muziekindustrie, maar het kwam Apple goed uit. Op deze manier kon ervoor worden gezorgd dat de bij iTunes gekochte muziek alleen af te spelen was op een iPod, ook van Apple.

Microsoft leidde aanvankelijk de concurrentie met een ander systeem, genaamd ‘Plays for Sure’, dat juist niet op de iPod af te spelen was, maar wel op de meeste andere muziekspelers op de markt. Maar in 2006 koos Microsoft voor wéér een andere techniek in een iPod-achtig model met de nieuwe muziekspeler Zune. Alleen Microsoft kon muziek voor de Zune verkopen en deze muziek was alléén op de Zune af te spelen.

Zo zijn er dus drie onderling niet uitwisselbare soorten legale downloads, met drie verschillende systemen voor ‘digital rights management’ (drm, zeg maar kopieerbescherming). Alleen echte mp3-bestanden, ironisch genoeg veel in omloop als illegale kopieën, zijn op alle spelers te gebruiken. Na veel gedoe staat de muziekindustrie inmiddels toe dat onlinewinkels muziek in mp3-vorm verkopen, dus onbeveiligd. Daarmee is een hoofdstuk afgesloten en kunnen we verder, zou je zeggen.

Niet zo snel. In de eerste plaats worden alle drie de ‘beveiligde’ systemen nog gebruikt. Met name Apple en Microsoft maken het hun klanten het liefst onmogelijk naar een concurrent te stappen. Het derde systeem, Plays for Sure, wordt door steeds meer bedrijven aan de dijk gezet. Maar juist bij het afschaffen blijkt dat drm een koppig vergif is. Voor elk systeem bestaan zogeheten licentieservers: computers op internet die bij het kopiëren van een track controleren of de consument dit nummer netjes heeft betaald, naar hoeveel van zijn apparaten het is gekopieerd en hoeveel cd’s ervan zijn gebrand. Daar gelden maxima voor.

Wat Microsoft, Yahoo! en Wal-Mart hebben geprobeerd, is het afschaffen van de licentieservers. Nodeloze kostenposten, dachten ze horend bij een systeem dat niemand meer wil. Maar wanneer zo’n server er niet meer is kunnen de klanten hun al gekochte liedjes niet meer verplaatsen van het ene apparaat naar het andere. Er is geen server meer die controleert of de consument zich aan de regels houdt en voor het kopiëren wordt geen toestemming meer gegeven. Het enige wat er voor de klant op zou zitten: de hele collectie branden op cd en die cd’s op de pc weer omzetten in digitale muziekbestanden, ditmaal in echte mp3-tjes. Veel werk en de geluidskwaliteit lijdt eronder. ‘Plays for Sure’ werd zo een wel heel ongelukkige benaming.

Daar hadden de klanten dus geen zin in. Na veel herrie op weblogs en fora op internet hebben Microsoft en Wal-Mart besloten de servers ‘voorlopig’ in bedrijf te houden, in de hoop dat ze op een later moment alsnog de stekker eruit kunnen trekken. Yahoo heeft zijn klanten schadeloos gesteld met tegoedbonnen voor dezelfde muziek uit zijn nieuwe mp3-winkel.

Uit deze affaire kunnen zowel consumenten als de winkels lessen trekken. Consumenten lopen een risico als ze muziek of films kopen met kopieerbeveiligingen. Met de hier genoemde bedrijven viel nog te praten, maar als een leverancier failliet gaat, kun je het gekochte materiaal gewoon kwijt zijn.

Wederverkopers van media op hun beurt weten nu dat het toegeven aan de eisen van de media-industrie problemen kan opleveren. Adopteer je een drm-systeem, dan moet je het in bedrijf houden, ook als het geen geld meer oplevert – tot de kopers zijn uitgestorven. Een muziekwinkel die uitsluitend in echte mp3-bestanden verkoopt is Amazon. Liefhebbers van speciale, minder populaire genres kunnen terecht bij eMusic.