Kramniks opleving wellicht te laat

Vladimir Kramnik won gisteren voor het eerst een partij van Anand bij de strijd om de wereldtitel. Maar met nog twee partijen te gaan komt die opleving waarschijnlijk te laat.

Kramnik - Anand, tiende partij
Kramnik - Anand, tiende partij

Vladimir Kramnik leeft nog in zijn tweekamp tegen Anand, maar hij hangt nog steeds aan een dun draadje. Gisteren lukte het hem eindelijk een partij te winnen en daardoor is de stand nu 6-4 voor Anand. Er zijn nog twee partijen te spelen en daaruit moet Anand één remise halen om wereldkampioen te blijven.

Het zou voor Anand niet slim zijn geweest om weer de avontuurlijke Meranervariant te spelen waarmee hij eerder in de match goede zaken deed. Je kunt je hoofd niet drie keer in de muil van het beest steken en verwachten ermee weg te komen.

Hij had remise nodig, zijn devies was ‘rustig aan’ en zijn openingskeuze was daarmee in overeenstemming. Anand speelde het solide Nimzo-Indisch.

Soliditeit was niet genoeg om een nederlaag te voorkomen. Kramnik is weergaloos in rustige stellingen waarin hij een voordeeltje heeft dat anderen zelfs niet onder een microscoop kunnen waarnemen. Zo’n stelling kreeg hij gisteren.

Een openingsnieuwtje van Kramnik op de achttiende zet leek onschuldig, maar de schijn bedroog. Een paar zetten later kon Anand alle lichte stukken ruilen, waarna er een eindspel met dames en torens zou ontstaan waarin Kramnik zijn microscopische voordeel zou hebben. Anand durfde er niet op in te gaan, maar de weg die hij insloeg bleek een dwaalweg. Wonderlijk snel raakte zijn stelling ontwricht en al zes zetten na Kramniks nieuwtje besefte Anand dat hij voor onoverkomelijke moeilijkheden stond.

Kramnik zei op de persconferentie dat hij niets bijzonders had gedaan. Hij deed normale zetten en het was een aangename verrassing geweest dat hij opeens gewonnen stond.

Dat was te bescheiden, want hij had wel degelijk een paar uiterst subtiele zetten gedaan, maar waarschijnlijk vond hij dat inderdaad niets bijzonders.

Het gaat opwaarts met Kramnik. In de achtste partij had hij een klein voordeel, in de negende groot voordeel – en wat zal hij nu spijt hebben dat hij dat liet glippen – en de tiende partij won hij.

De opwaartse gang zal waarschijnlijk te laat zijn gekomen. Morgen heeft Anand in de elfde partij wit en het moet vreemd lopen als hij dan niet remise kan maken.

Het zal wel waar zijn wat Kramnik een week geleden zei: dat het voor witspelers tegenwoordig erg moeilijk is om openingsvoordeel te bereiken, maar er is nog steeds een voordeel dat door niemand ontkend wordt. Wie wit heeft kan ervoor kiezen het spel dood te maken. Een topspeler die met wit op remise speelt, valt alleen te verslaan als de zenuwen hem door de keel gieren.

Kramnik - Anand, tiende partij

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. Pf3 c5 5. g3 cxd4 6. Pxd4 0-0 7. Lg2 d5 8. cxd5 Pxd5 9. Db3 Da5 10. Ld2 Pc6 11. Pxc6 bxc6 12. 0-0 Lxc3 13. bxc3 La6 14. Tfd1 Dc5 15. e4 Lc4 16. Da4 Pb6 17. Db4 Dh5 Dit is al vaak voorgekomen en bijvoorbeeld een paar keer met zwart gespeeld door Magnus Carlsen. 18. Te1 Een nieuwe zet, op het eerste gezicht onschuldig. 18...c5 19. Da5 Tfc8 20. Le3 Le2 21. Lf4 e5 22. Le3 Met zijn lopermanoeuvre heeft hij zwarts pion naar e5 gelokt. 22...Lg4 Het is minder makkelijk voor zwart dan het lijkt. Anand wilde niet 22...Pc4 doen omdat wit na 23. Da6 Pxe3 24. Txe2 Pxg2 25. Kxg2 een klein voordeel houdt. Het zou voor zwart een paradijs zijn vergeleken met wat hij krijgt. 23. Da6 f6 Dit vond Kramnik al de beslissende fout. Hij suggereerde 23...Le6 24. Lf1 Df3, waarna zwart wat tegenspel heeft. 24. a4 Df7 25. Lf1 Le6 26. Tab1 Zwart heeft alles gedaan om een stuk op c4 te zetten, maar het gaat niet. Zowel 26...Pc4 27. Tb7 als 26...Lc4 27. Lxc4 Dxc4 (of 27...Pxc4 28. Tb7) 28. Txb6 zou zwart materiaal kosten. 26...c4 Capitulatie. Kramnik gaf nog een aardige variant aan: 26...Kh8 27. a5 Pc4 28. Tb7 Dg8 29. Lh6 gxh6 30. Lxc4 en wit wint. 27. a5 Pa4 28. Tb7 De8 29. Dd6

Zwarts paard is verdwaald, pion a7 gaat verloren en wit dreigt stukwinst met 30. Te7. Zwart gaf op.