Eindelijk pakt de EU illegale houtkap aan

Na vijf jaar wachten kwam ‘Brussel’ met wetsvoorstellen tegen illegale houtkap.

Dit plan zal de tropische bossen niet redden, zeggen milieuorganisaties.

Het FSC-keurmerk is voor legaal gekapt hout. (Foto Merlin Daleman) Nederland, Zaltbommel, 07-06-07 Duurzaam hout met FSC keurmerk. van Bruchem hout onderdeel van Doorwin Duurzaam Hout. © Foto Merlin Daleman
Het FSC-keurmerk is voor legaal gekapt hout. (Foto Merlin Daleman) Nederland, Zaltbommel, 07-06-07 Duurzaam hout met FSC keurmerk. van Bruchem hout onderdeel van Doorwin Duurzaam Hout. © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

De kap van tropisch hout moet verboden worden, vindt Gerard Romijn, bedrijfsleider van Broekman Woninginrichting in Utrecht. „Het milieu gaat anders naar de knoppen.” Hij wijst naar de tafels en stoelen in zijn zaak. „Hout afkomstig uit Europa”, verzekert hij. „Op enkele tropische kersenhouten kastjes na.” De bedrijfsleider weet niet zeker of al het hout in zijn zaak legaal gekapt is. „Houtimporteurs beweren altijd dat zij legaal hout leveren, maar dat kan ik niet controleren.”

Uit rapporten van de Verenigde Naties en het Wereld Natuur Fonds blijkt dat niet alle Europese houtimporteurs de waarheid vertellen. Een vijfde van het door de Europese Unie geïmporteerde hout is namelijk illegaal of van verdachte herkomst.

Illegale houtkap heeft sociale, economische en ecologische gevolgen. Volgens de Wereldbank is 90 procent van de 1,2 miljard allerarmsten op enige wijze afhankelijk van het bos. De lokale bevolking uit houtproducerende landen wordt nog armer als bossen verdwijnen door illegale houtkap. Ook sterven planten en raken dieren hun leefgebied kwijt. Orang-oetans kunnen bijvoorbeeld niet migreren omdat bossen ‘versnipperd’ raken. Bovendien lopen houtproducerende landen belastinginkomsten mis, en ondervinden bedrijven die zich wél aan de regels houden, hinder van oneerlijke concurrentie.

Onlangs presenteerde de Europese Commissie daarom een wetsvoorstel om illegale houtkap tegen te gaan. Daarin staat dat Europese importeurs verplicht worden om strenger toe te zien op de houtimport. Dit zou hen ertoe verplichten om voldoende garanties te zoeken dat het hout gekapt werd in overeenstemming met de regels die in het betreffende houtproducerende land gelden. Volgens Stavros Dimas, Eurocommissaris voor Milieu, draagt deze verplichting bij tot een legaal en duurzaam bosbeheer in de houtproducerende landen.

Milieuorganisaties, die al vijf jaar bij de Commissie aandringen op wetgeving, zijn teleurgesteld over het wetsvoorstel. Zij willen dat illegale houtkap en de bijbehorende handel een misdaad wordt. „Consumenten kunnen met het huidige voorstel straks nog steeds niet zien of een kast in een winkel het gevolg is van houtcriminaliteit”, zegt Hilde Stroot, campagneleider van Greenpeace. Zij denkt dat de lobby van Europese boseigenaren en van de Europese brancheorganisatie van de papier- en kartonindustrie invloed heeft gehad op het besluit van de Commissie om de handel in illegaal hout niet strafbaar te maken.

Momenteel proberen milieuorganisaties daarom het Europees Parlement en de Europese Landbouwministers zo ver te krijgen dat het wetsvoorstel wordt aangescherpt. Zij hopen dat op den duur al het geïmporteerde hout in Europa legaal én duurzaam wordt gekapt. Bij duurzame houtkap wordt met een aantal factoren rekening gehouden zodat bossen zich op een natuurlijke manier kunnen herstellen. Dat is ook de reden waarom milieuorganisaties als Milieudefensie en Greenpeace consumenten adviseren hout met het FSC-keurmerk te kopen. Stroot: „Dat staat voor legale én duurzame houtkap.”

Hout met dit keurmerk is echter niet overal verkrijgbaar. Zo is het meubilair van het bedrijf waar Romijn werkzaam is, niet voorzien van FSC-stickers. „Klanten vragen daar niet naar.” Dat heeft volgens hem te maken met de prijs. Door alle controles zijn FSC-producten vaak tien tot twintig procent duurder.

Peter van der Meer, onderzoeker bij onderzoeksinstituut Alterra, onderdeel van Wageningen UR, is voorstander van strenge Europese wetgeving. Hij stelt echter wel dat dit alleen helpt als problemen zoals armoede en corruptie, worden opgelost in de houtproducerende landen. „Een arme boer die voor een gekapte boom zo’n vijftig dollar krijgt”, beredeneert hij, „zal het niet laten omdat het beter is voor het milieu.”

Bomen worden volgens hem anders alsnog illegaal gekapt voor de aanleg van veeteeltgebieden, en plantages waarop soja en oliepalm worden verbouwd. „Het risico van strengere Europese wetgeving is dat de markt voor illegaal hout zich verplaatst naar andere grote grondstofgebruikers buiten de Europese Unie.