Angstig wachten op losgeld

Colin Darch werd beschoten en gegijzeld door Somalische piraten die losgeld eisten.

Hij snapt ze ergens wel. Ze bezitten verder helemaal niks.

De bemanning van de Faina, een Oekraïens schip met 33 tanks, tussen piraten. De Faina is omsingeld door vijf Amerikaanse fregatten. Een Russisch fregat is onderweg. (Foto Reuters) The crew of the Ukrainian merchant vessel, the MV Faina stand on the deck of the ship October 19, 2008 after a U.S. Navy request to check on their health and welfare. The Belize-flagged cargo ship, owned and operated by Kaalbye Shipping, Ukraine, was seized by pirates on September 25 and forced to proceed to anchorage off the Somali Coast. The ship is carrying 33 T-72 tanks and other weaponry. Picture taken October 19, 2008. REUTERS/Specialist 2nd Class Jason R. Zalasky-U.S. Navy/Handout (UNITED STATES)
De bemanning van de Faina, een Oekraïens schip met 33 tanks, tussen piraten. De Faina is omsingeld door vijf Amerikaanse fregatten. Een Russisch fregat is onderweg. (Foto Reuters) The crew of the Ukrainian merchant vessel, the MV Faina stand on the deck of the ship October 19, 2008 after a U.S. Navy request to check on their health and welfare. The Belize-flagged cargo ship, owned and operated by Kaalbye Shipping, Ukraine, was seized by pirates on September 25 and forced to proceed to anchorage off the Somali Coast. The ship is carrying 33 T-72 tanks and other weaponry. Picture taken October 19, 2008. REUTERS/Specialist 2nd Class Jason R. Zalasky-U.S. Navy/Handout (UNITED STATES) REUTERS

De kogels vlogen Colin Darch om de oren. Samen met zijn vijf bemanningsleden wierp de 70-jarige kapitein zich op het dek, gezicht naar beneden. De piraten, negen man sterk in twee snelle bootjes, stortten zich op zijn schip, „als wilde beesten op een lam”. Het begin van een 47 dagen durende kaping die pas zou eindigen na de betaling van meer dan een half miljoen aan losgeld.

Het verhaal van Colin Darch is het verhaal van de honderden zeelieden die dit jaar gegijzeld zijn door de zeerovers bij Somalië. Darch, een Engelsman met 54 jaar ervaring op zee, doet zijn relaas via de telefoon vanuit zijn woonplaats, het kustdorp Appledore in Zuidwest-Engeland. Over de entering, de schaduwacties van een Amerikaans oorlogsschip en de bemoeienis van schimmige tussenpersonen bij de betaling van het losgeld.

„Het gebeurde op 1 februari, ’s middags om een uur of drie”, vertelt Darch. Hij stuurde zijn schip, de Svitzer Korsakov, door de Golf van Aden, 70 mijl uit de kust van Puntland, de semi-autonome regio in het noorden van Somalië. De ruim 30 meter lange sleepboot, eigendom van de Deense rederij Svitzer, moest in Singapore overhandigd worden aan een koper.

„Ik hoorde geschreeuw van een van de vier Russische matrozen”, zegt Darch, „ik was meteen gealarmeerd. Ik liep de brug op en toen zag ik ze.” Vijf piraten in een wit plastic bootje kwamen in razend tempo dichterbij. „Eentje stuurde, eentje had een ladder vast en drie waren gewapend.” Met kalasjnikovs, de lievelingsuitrusting van de Somalische piraat.

Nicolai, een van de matrozen, drukte op de alarmknop. „Vanaf toen werden we gevolgd op de computer thuis”, zegt Darch, doelend op rederij Svitzer. „Ik voer op het bootje af, ik probeerde het te rammen. Maar het bleef om ons heen cirkelen.”

Plots dook een tweede bootje op, met vier gewapende piraten. Ontsnappen was niet langer mogelijk. „Voor je het weet halen ze granaatwerpers en bazooka’s tevoorschijn”, zegt Darch. Piraten beschikken vaak over deze wapens. „Daar stopt zelfs zo’n groot schip als de Faina voor”, zegt Darch in een verwijzing naar een Oekraïens schip met 33 tanks dat sinds eind vorige maand gekaapt is.

„Een kleine dikzak introduceerde zich als ‘Andrew’, hij sprak een beetje Engels. Hij zei: ‘Dit is Omar, onze kapitein.’ Omar zei: ‘Je bent veilig, zolang je naar ons luistert’.

Darch moest koers zetten naar de kust. Dat doen de piraten meestal omdat ze er veiliger zijn en bevoorrading er makkelijker gaat. Dat is nodig, want onderhandelingen over losgeld kunnen wel acht weken duren.

Een halve mijl buiten de Somalische kustplaats Eyl ging de Svitzer Korsakov voor anker. Eyl is een broeinest van piraten, plaatselijke berichten schilderen het zanderige stadje als een plek waar zeerovers met zakken vol losgeld luxe villa’s laten bouwen, overdadige trouwpartijen geven en in dikke auto’s rondrijden. In het verkommerde Somalië zijn de rijke piraten echte celebrities.

Darch moest bellen met zijn baas in Denemarken. „Ik zei via de satelliettelefoon: we worden gegijzeld, ze willen losgeld.” Uiteindelijk kwam hij uit bij een zekere David Green van Control Risk, een in Londen gevestigd bedrijf dat bemiddelt tussen piraten en rederijen. „Ze willen 2,5 miljoen dollar losgeld, anders vermoorden ze ons.” Dagen gingen voorbij, David Green verhoogde zijn bod tot 200.000, toen tot 500.000 dollar. Maar de piraten eisten meer.

„Of ik bang werd? Ik zei tegen de kapers dat ze mij nodig hadden voor het geld”, aldus Darch. „Ik ben maar een eenvoudige zeeman, zei ik, ik kies geen kant. Dat accepteerden ze.”

Darch heeft wel wat begrip voor de piraten. „Ze zeiden: ‘We hebben al 17 jaar geen regering meer, geen infrastructuur. We moeten wel roven’. En: ‘We willen buitenlandse vissers verjagen die onze vis stelen, maar sinds zij zich bewapenen vallen we vrachtschepen aan’. Van beschermheren van Somalische vissers zijn ze volbloed zeerovers geworden.”

Inmiddels was een Amerikaans oorlogsschip verschenen. Maar dat kon, ondanks zijn bewapening, niet voorkomen dat de Svitzer Korsakov werd bevoorraad. Zo dicht onder de kust voeren talloze bootjes. Soms leken ze visnetten te inspecteren om vervolgens snel naar de sleepboot te varen en proviand te overhandigen. „De Amerikanen hebben toen wel een paar keer geschoten, ja”, zegt Darch.

De piraten deden zich tegoed aan qat, de in Somalië populaire, milde kauwdrug. Darch werd daar „een beetje angstig van. Ze hadden wel wapens natuurlijk.” Maar de piraten bleken vooral „erg mellow” te worden. „Ze zongen de hele nacht liedjes.”

Na eenentwintig dagen werden de piraten het eens met David Green. Er zou 678.000 dollar worden overgemaakt. Darch: „Vervolgens duurde het nog 26 dagen tot we vrijkwamen omdat die piraten geen systeem bleken te hebben om het geld te innen. Niemand had een bankrekening, niemand had een paspoort.”

De piraten belden naar Dubai, waar naar verluidt Somalische zakenlui wonen die betrokken zijn bij het innen van dit soort losgeld. Maar niemand wilde meewerken. „Toen zeiden de kapers: ‘Stuur het naar een Somalisch weeshuis in Dubai, dan halen wij het later op’. Wij zeiden: doe dat nou niet, dan gaan zij ermee vandoor.” Darch: „Ze dachten dat we aan het dollen waren, dat ieder moment elitetroepen zouden opduiken. Ze dreigden de Russen te doden en mij mee aan land te brengen.”

„Dat beviel ons niet. Ik mocht een e-mail sturen naar David Green. Ik schreef: ons leven hangt af van de verwachting dat er geld hierheen komt. Overhandig het dan gewoon fysiek.” Ok, was het antwoord uit Kopenhagen. Darch: „Opeens verdween het Amerikaanse oorlogsschip. Ik hoorde achteraf dat de Amerikanen misschien geen getuige mochten zijn van de overhandiging van het losgeld.”

Na anderhalve maand gijzeling, verscheen op een ochtend een bootje dat stilhield op een mijl van de Svitzer Korsakov. Darch: „Ze hadden koffers met geld bij zich. Ze waren niet van Control Risk, het waren huurlingentypes. Via de radio meldde zich een ‘Martin’, met een Schots accent.”

De piraten voeren, ongewapend, Martin en de zijnen tegemoet. Plots doken links en rechts bootjes met vreemde piraten op. „Ze wilden het geld stelen”, zegt Darch. „Martin riep: ‘Welk bootje moet ik nou hebben?!’ Ik zei: weet ik veel!” Uiteindelijk kwam het juiste bootje er door. De 678.000 dollar werd overhandigd, samen met chocola en scotch voor Darch en zijn bemanning.

Eventjes was Darch bang: de piraten hadden nu alles – het geld, de Svitzer Korsakov én de bemanning. „Maar ik vertrouwde ze, na al die tijd. Ik had ze het geld bezorgd. ’s Ochtends half tien lieten ze ons gaan met ons schip.” Darch: „Omar escorteerde ons nog 20 mijl. Tegen piraten.”