Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Economie

Tien miljard om gezond te blijven

ING kreeg gisteren een kapitaalinjectie van 10 miljard euro.

Waarom heeft de bank die nodig en wat is er aan de hand?

En dat is drie. Na de nationalisatie van Fortis en ABN Amro is bank-verzekeraar ING gisteravond de derde grote Nederlandse financiële instelling geworden die aan het infuus van de overheid is gehangen.

ING, het grootste financiële concern van Nederland, krijgt een kapitaalinjectie van 10 miljard euro van de staat, die in ruil daarvoor een groot aantal bevoegdheden en bezittingen krijgt. ING is daarmee de eerste instelling die gebruik maakt van de 20 miljard euro die het ministerie van Financiën ruim een week geleden beschikbaar stelde.

Het is de derde bank die Wouter Bos, de minister van Financiën, en Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank, binnen een maand te hulp schieten. De twee lieten tijdens een persconferentie gisteravond geen mogelijkheid onbenut om te benadrukken dat ING geen Fortis/ABN Amro is. Dat ING niet gered hoefde te worden van een dreigende ondergang zoals de anderen, maar dat ING door de veranderende situatie op de financiële markten een nog betere kapitaalspositie moest krijgen. „Je kunt ze niet vergelijken. Fortis/ABN Amro stond op het punt van omvallen, dat was hier niet het geval. We hebben ING een buffer gegeven om de storm te weerstaan. We steken het geld in een in essentie gezond bedrijf”, zei Bos.

De dreiging van een faillissement mag dan niet aanwezig zijn geweest, ING zat vorige week wel degelijk in zeer grote problemen. Afgelopen vrijdag werd al duidelijk dat staatssteun de enige manier was voor ING om uit de problemen te raken. Het aandeel daalde die dag tot 24 procent, na geruchten over een verlies in het derde kwartaal en een verslechtering van de kapitaalspositie door de kredietcrisis. Toen ING aan het eind van de middag, vlak voor het sluiten van de beurzen, met de bevestiging van dat nieuws kwam, dook de koers nog verder omlaag. Het aandeel sloot 27 procent lager.

Na deze dramatische koersval begon zaterdagochtend een weekeinde van koortsachtig overleg tussen Bos, Wellink en ING-topman Michel Tilmant. De Belg stelde tijdens de toelichting gisteren dat ING al enkele weken geleden begon na te denken over het verhogen van het kernkapitaal. In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië kregen instellingen via overheidsinjecties veel meer geld tot hun beschikking. „Het speelveld is door deze acties helemaal veranderd. Wij voldeden aan de criteria die er zijn voor kapitaalratio’s, maar de markt is nu anders en investeerders vinden nu dat we meer kapitaal nodig hebben”, zei Tilmant.

Die relatief gunstige positie heeft ING in het akkoord met Financiën proberen uit te buiten. Het pakket maatregelen oogt dan ook als een zwaar bevochten compromis. ING, dat op basis van de slotkoers van vrijdag zo’n 15,3 miljard euro waard is, moet toezien hoe de overheid een zeer zware stem krijgt in het bedrijf. Bos krijgt dan wel geen echte ouderwetse aandelen, de overheid wordt oppermachtig. Bos mag twee commissarissen benoemen die een veto krijgen over onderwerpen als grote overnames, belangrijke beslissingen die de kapitaalspositie beïnvloeden en – pikant – over voorstellen aan aandeelhouders om de beloningsregeling te veranderen. Bovendien beloven de bestuurders van ING om over 2008 af te zien van hun bonussen en is de vertrekpremie gemaximeerd op één jaarsalaris.

Het rendementspercentage op de effecten die Bos krijgt, is 8,5 procent en wordt alleen uitgekeerd als er ook dividend wordt betaald over het voorgaande jaar. Als het dividend stijgt tot boven de 8,5 procent, moet ING de staat een soort strafrendement betalen dat jaarlijks oploopt. Dit moet een prikkel zijn voor ING om zo snel mogelijk weer af te komen van Bos en consorten via bijvoorbeeld het terugkopen van de effecten, zo legde de minister gisteravond uit. De staat is namelijk niet van plan lang aandeelhouder in ING te blijven.

Het lijkt op dit moment bijna ondenkbaar dat ING snel 10 miljard kan ophoesten. Maar het kan soms snel gaan. Bij de presentatie van de halfjaarcijfers, in augustus, maakte ING nog goede sier met behoorlijke winstcijfers. Wel kondigde Tilmant toen al aan dat hij verwachtte dat ING te maken zou krijgen met wat hij de tweede golf in de kredietcrisis noemde. Met name de portefeuille met zogenoemde Alt-A-hypotheekobligaties (net iets beter van kwaliteit dan de beruchte subprime-hypotheekobligaties) is onder druk komen te staan. De huizencrisis in de VS houdt aan, waardoor ook die hypotheken vaker met gemiste aflossingen te kampen hebben.

Chief risk officer (hoofd risico’s) Koos Timmermans zei enkele weken geleden dat ING nog drie keer zoveel verlies kan incasseren op de Alt-A’s zonder dat er grote problemen ontstaan. ING heeft onlangs een soort stresstest uitgevoerd op deze portefeuille met 738 leningen. In het allerslechtste geval zou het verlies 200 miljoen bedragen en de afwaardering 400 miljoen, uitgespreid over een aantal jaren, zo was gebleken.

Dat het kwartaalverlies nu 500 miljoen bedraagt en de afschrijving 1,6 miljard, is een teken aan de wand. Niet zozeer voor ING, als wel voor de hevigheid waarin de kredietcrisis sinds het ineenstorten van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers eind september terecht is gekomen. Tilmant vergeleek de situatie op de financiële markten gisteren niet voor niets met oorlogstijd, maar dan voor de economie.

Of de maatregelen van Bos en Wellink helpen, wordt vandaag duidelijk. Er zijn risico’s aan de overeenkomst verbonden. De eerste gedeeltelijke nationalisatie van Fortis door Nederland, België en Luxemburg had geen enkel effect. Het aandeel stortte bij de opening van de beurs de maandag daarop verder in, en spaarders en bedrijven haalden massaal hun geld weg, waardoor een nieuwe reddingsoperatie (en uiteindelijk een volledige nationalisatie) nodig was.

ING is een ander bedrijf, zoveel is zeker. Tilmant zei gisteren dat er geen sprake van was dat klanten hun geld weghalen en benadrukte dat de 10 miljard ING extra sterk maken om de storm van de kredietcrisis te doorstaan. Maar of beleggers, spaarders en bedrijven dat willen zien in deze tijden van crisis en wantrouwen zal vandaag in de loop van de dag blijken.