Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Premier Tsjechië verliest in regio

In Tsjechië dreigt een politieke crisis, na dit weekeinde gehouden regionale verkiezingen. De regerende liberalen werden in alle dertien regio’s verslagen door de sociaal-democratische oppositie.

De politieke aardverschuiving komt op een lastig moment: over tweeënhalve maand neemt Tsjechië het voorzitterschap van de Europese Unie over. Oppositieleider Jiri Paroubek heeft premier Mirek Topolánek opgeroepen om op te stappen. Paroubek stelt voor dat er gedurende het Europese voorzitterschap een kabinet van „experts” aantreedt. De sociaal-democraten (CSSD) zullen woensdag een motie van wantrouwen indienen tegen de regerende coalitie van liberalen, groenen en christen-democraten, die in het parlement geen duidelijke meerderheid heeft.

Topolánek staat ook in eigen gelederen onder druk: in december kiest de ODS een nieuwe partijleider en waarnemers schatten de kansen van Topolánek laag in. Zijn grote partijrivaal Bem, de burgemeester van Praag, sprak van „een regionaal Armageddon”.

De Tsjechen stemden ook voor een deel van de Senaat en ook in die verkiezing – volgend weekeinde volgt nog een tweede ronde - liggen de sociaal-democraten voorop. Daardoor is de komst van een Amerikaans ‘raketschild’ onzeker geworden. Topolánek ondertekende deze zomer een overeenkomst met Washington over de bouw van een militair radarstation. Een meerderheid van de Tsjechen is tegen het project, evenals de sociaal-democraten.

De opkomst was rond de 40 procent. De sociaal-democraten presenteerden de regioverkiezingen als een referendum over de regering en wisten met 35,9 procent van de stemmen 280 van de 675 regiozetels binnen te halen. Topoláneks ODS kwam niet verder dan 23,6 procent of 180 zetels. Topolánek weet de nederlaag aan slechte campagnes door de regionale partijafdelingen.