Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Sport

Modelsportman met goddelijke status

Cricketer Sachin Tendulkar brak in zijn twintig jaar lange carrière veel records. Sinds hij als kind voor India debuteerde wordt hij aanbeden. „Sachin is nooit onder die onvoorstelbare druk bezweken.”

Indian batsman Sachin Tendulkar takes the run to become the world's highest run-getter in test cricket on the first day of the second test match between India and Australia in Mohali, India, Friday, Oct. 17, 2008. Tendulkar achieved the world record for most runs in test cricket Friday and his 50th half century pushed India to a commanding 311 for 5 wickets at stumps on the first day of the second test. (AP Photo/Gautam Singh)
Indian batsman Sachin Tendulkar takes the run to become the world's highest run-getter in test cricket on the first day of the second test match between India and Australia in Mohali, India, Friday, Oct. 17, 2008. Tendulkar achieved the world record for most runs in test cricket Friday and his 50th half century pushed India to a commanding 311 for 5 wickets at stumps on the first day of the second test. (AP Photo/Gautam Singh) Associated Press

Sachin Tendulkar liet de cricketwereld bijna twintig jaar wachten op het moment dat hij alle records in handen zou hebben. Maar vanaf het moment dat The Little Master als 16-jarige het internationale toneel betrad, twijfelden weinigen eraan dat het een keer zou gebeuren. Toen de Aus-tralische rouwdouw Merv Hughes, een bowler met een reusachtige snor die niet bekend stond om zijn respectvolle behandeling van tegenstanders, Tendulkar voor het eerst zag batten, wendde hij zich tot zijn aanvoerder Allan Border, en zei: „This little prick’s going to get more runs than you, AB.” Dit kleine lulletje gaat meer runs maken dan jij.

Hij kreeg gelijk. AB – zoals Borders bijnaam luidt – was jaren de batsman met de meeste runs in testcricket. Tendulkar passeerde hem vorig jaar al op de Adelskalender van het cricket. Afgelopen vrijdag nam de 35-jarige volksheld uit Mumbai de laatste horde naar eeuwige roem in zijn land: hij passeerde zijn West-Indische tijdgenoot en bewonderaar Brian Lara als batsman met de meeste runs in testcricket. Lara beëindigde zijn loopbaan twee jaar geleden met 11.953 runs. Tendulkar passeerde vrijdag als eerste de magische barrière van 12.000 runs. Geheel in stijl brak hij het record voor eigen publiek in Mohali tegen wereldkampioen Australië.

Analisten en statistici – de cricketwereld zit er vol mee – likken hun vingers af bij de indrukwekkende reeks records die Tendulkar in zijn lange carrière brak. Hij scoorde niet alleen de meeste runs in testcricket, in het populaire eendaagse cricket staat hij met liefst 16.361 runs al jaren op eenzame hoogte. Tendulkar scoorde met afstand meer centuries (scores van honderd runs of meer) dan wie dan ook: 42 keer in een eendaagse, 39 keer in een testmatch. Daarnaast maakte hij 138 halve centuries, scores boven de 50. Bijna twaalfhonderd dagen van zijn leven droeg Tendulkar het nationale shirt. Sinds zijn internationale debuut in 1989 speelde hij 152 vijfdaagse testmatches voor India en niet minder dan 417 eendaagse wedstrijden.

De cijfers zijn duizelingwekkend, maar de omstandigheden waaronder Tendulkar tot zijn prestaties kwam zeggen nog meer over hem. Altijd bleef hij de jongen die hij op school al was, zachtaardig, bescheiden, normaal. Iemand die zich naar hindoetraditie schikt in zijn lot en zonder morren de last van de redeloze verwachtingen van één miljard mensen op zijn schouders neemt.

Wie een modelsportman wil uitvinden, begint bij Sachin Tendulkar. Altijd als eerste op de training. Nooit een onvertogen woord over een scheidsrechter of tegenstander. Een kind dat een handtekening vraagt krijgt er gratis een glimlach en een aai over de bol bij. Met zijn zachte, iets te hoge stem maakte hij zich onmetelijk populair bij zijn volgers. „Ik ben nooit bezig met records, ik speel alleen zo goed mogelijk voor India”, zegt hij na een wereldprestatie. Of: „Het hele team was geweldig, ik heb slechts een bijdrage geleverd.”

Als batsman lijkt hij zo weggelopen uit het coachinghandboek. De legendarische Australiër Sir Donald Bradman, de beste batsman aller tijden, liet zich eens ontvallen dat Tendulkars stijl hem deed denken aan die van hemzelf. De Pakistaanse oud-captain Inzamam-ul Haq noemde zijn rivaal uit India „de grootste”.

Tussendoor maakt Tendulkar zich waar hij kan sterk voor minderbedeelden, onder meer voor zijn eigen stichting voor kansarme kinderen in Mumbai, waar hij liever niet over praat. Donderdag stond hij voor Unicef zijn handen te wassen tussen de schoolkinderen, in het kader van de Global Handwashing Day, ter bevordering van de hygiëne in India.

Ruwweg twintig jaar geleden – hij was pas vijftien – lag de naam van Sachin Ramesh Tendulkar al op ieders lippen in de straten van Bombay. Zo hoog waren de verwachtingen van het wonderkind, zoon van een romanschrijver uit de betere kringen van de miljoenenstad. Ondanks zijn kleine postuur stak hij in de schoolcompetitie zo ver boven de rest uit dat de cricketclub Bombay hem direct opnam in het eerste elftal. Hij debuteerde op het hoogste niveau met een century en speelde nooit meer voor een jeugdteam.

Het land had hem direct nodig. Bij zijn internationale debuut, een jaar later, werd hij voor de leeuwen geworpen in Pakistan, getuige de begroeting met een bal vol op zijn mond. Met de bloedvlekken op zijn shirt speelde hij verder.

Sindsdien wordt elke stap die hij zet gevolgd door zijn ontelbare fans, vooral in zijn geboortestad Mumbai, waar hij al jaren niet meer ongestoord over straat kan. Hij meet slechts 1,65 meter, maar wordt in India aanbeden als een god. ‘Cricket is my religion, Tendulkar is my God’ staat steevast op een spandoek te lezen als hij op het veld staat. Hij is de ultieme sportheld die arm en rijk even laat ontsnappen aan het aardse bestaan.

Hij wordt vaak gezien als een Bollywoodfilmster – over hem werd zelfs een musical gemaakt, Ik, Sachin Tendulkar. Sir Richard Bransons bedrijf Virgin strikte Tendulkar vorig jaar om hem te gebruiken in een serie tekenfilms, strips en games, waarin hij als de geharnaste superheld Master Blaster om zich heen zwaait met een brandend cricketbat. Dat appelleert misschien nog het meeste aan zijn rol in de Indiase maatschappij: hij is de man die Pakistan kan verslaan en de Australiërs en Engelsen kan vernederen.

Tendulkars status heeft ook zo zijn nadelen. Als hij faalt rouwt een hele natie. De druk op zijn schouders is ongekend. In 1999 pleegde een jong meisje zelfmoord toen zijn carrière voorbij leek door een rugblessure. Als hij zijn wicket verliest zetten miljoenen Indiërs de televisie uit. En als ze het toestel weer aanzetten is de kans groot dat Tendulkar direct in beeld is. Hij is niet weg te slaan uit de reclames, als uithangbord van talloze producten, van autobanden tot creditcards, van tandpasta tot cola.

Eén van zijn grootste rivalen, de Australiër Shane Warne, tegen wie hij jarenlang speelde, bleek vorig jaar Tendulkars grootste bewonderaar. „Je moet de Indiase ploeg in India hebben zien spelen om te weten onder welke druk Sachin Tendulkar staat als hij moet batten. De mensen wachten buiten het stadion met betalen tot hij gaat batten. Ze willen zelfs dat zijn teamgenoten uitgaan, zodat hij sneller inkomt. En dit is het soort cricket dat Sachin al sinds zijn 16de kent. Hij is nooit onder die onvoorstelbare druk bezweken.”

Warne zei dat niet zomaar. Ondanks zijn successen kreeg hij het ‘probleem Tendulkar’ nooit onder de knie. India was de afgelopen jaren het enige land dat zich enigszins kon meten met de Australiërs. Die houden van uitdagen en Tendulkar is een van de weinigen die op de harde velden van Perth of Sydney partij biedt.

Maar hoe hard de Indiase fans kunnen zijn merkte hij in 2006, toen hij na een reeks blessures in een serieuze vormcrisis terechtkwam. De teleurstelling in India over zijn terugval was zó groot dat Tendulkar na een slechte wedstrijd in het Wankhede stadion, nota bene in Mumbai, werd uitgefloten. Het was een van de zwartste dagen van zijn loopbaan, zei hij naderhand. Maar hij is nog niet klaar met zijn levenswerk.